Wednesday, January 7, 2009

ਕਾਂਡ - ਸੱਤ

ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਕਿ ਮੈਂ ਨਾਵਲ ਚੱਕ ਨੰਬਰ ਛੱਤੀਅਤੇ ਵਾ ਵਰੋਲਾਪੜ੍ਹੇ ਸਨ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਪਣੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਵਲ ਹੀ ਦੇ ਦਿਆਂਜੇ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੇਗੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਯਾਦ ਤਾਂ ਆਇਆ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ

ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਵਲ ਖਰੀਦਿਆ, ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ,-‘ਉਹਨਾਂ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਹਣੇ ਵਜੋਂ ਜਿਹੜੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਕੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ……’

ਦੂਜੇ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁੱਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆਂ,-‘ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਮੈਂ ਉਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਰੱਖਾਂਗਾ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਕਦੀ ਵੀ ਮਨਾ ਨਹੀਂ ਸਕਣਾਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਸੋਚਣਾ , ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਜਰਨਾ

ਕਿੰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਬੀਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ,ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੀੜ ਦੇ ਕਹਿਕਹੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ

ਹਰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ

-ਮਾਮੀ ਜੀ,ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਖਰੀਦਣਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆਮੈਂ ਤਾਂ ਅਹਿ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਆਦੀਆਂ ਨੇਰਾਵੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣੀਆਂ। ਰਾਵੀ ਦੀ ਮੰਮੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਫੜਾਉਂਦਿਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਕਿੰਨ੍ਹਾਂ-ਕਿੰਨ੍ਹਾਂ ਲਾਲਸਾਵਾਂ ਦਾ ਸਿਵਾ ਬਲ਼ਿਆ, ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਸੀ

-ਲੈ ਪੁੱਤ,ਕਿਉਂ ਨੀਂ? ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਐਇਹ ਬੋਲ ਸ਼ਾਇਦ ਖੜ੍ਹੇ ਦੇ ਜਾਂ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇ ਮੇਰੇ ਕੰਨੀ ਪਏ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕੜਾਹੀ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਕੋਲ ਬੈਠਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਬੈਠ ਗਿਆ

ਕੀ ਰਾਵੀ ਏਨੀ ਦੂਰ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਗਿਫਟ ਦੇਣ ਵੀ ਨਾ ਜਾ ਸਕਿਆ ? .....ਜਾ ਤਾਂ ਸਕਦਾ ਸੀ ਪਰ ਨਾਨੀ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੀ- ਦੂਜੀ ਵੇਰ ਆਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਸੋਚਣਗੇ

ਅੰਦਰੋਂ ਮੇਲਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਗਾਂ ਦਾ ਛਣਕਾਟਾ ਮੇਰੇ ਕੰਨੀ ਪੈਂਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੱਠੀ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਹੋਰ ਭੁਰ ਜਾਂਦਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੁੰਦੀ ਤਿੜ-ਤਿੜ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਣਦੀ

ਅੰਦਰੋਂ ਉੱਚਾ ਹਾਸਾ ਉਠਦਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਅੰਦਰ ਆਕੇ ਹੋਰ ਖੌਰੂ ਪਾਉਣ ਲੱਗਦਾ

ਪਰੀਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬੇ-ਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਹੀ ਮੁੱਖ ਪਰੀਹਾ ਸਾਂ ,ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਰੁਝਿਆ ਹਾਂਮਾਮੀ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੀ ਮੇਰੇ ਉਪਰ ਹੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀਪਰ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖੁਆਉਣ ਵੇਲੇ ਉਸਦੀਆਂ ਮਾਸੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਖਾਸ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਬਣ ਖੜੋਤੀਆਂ ਸਨ

ਕੇਹਾ ਮਜ਼ਾਕ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੱਥਰ ਉੱਤੇ ਆਪ ਰੰਗਦਾਰ ਲਿਬਾਸ ਪਹਿਨੀ ਟਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸਾਂ

ਬਰਾਤ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਆਈ ਸੀ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਬੇਸ਼ੱਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਜਾਣਦਾ , ਪਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਸਾਂ ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਤੋਂ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸਾਂ। ਉਹੀ ,ਜੀਹਨੇ ਮੇਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਨੂੰ ਡੰਕੇ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.. .. ਔਹ ਖੰਡਰ ਤੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਹਨ

ਜੀਹਨੇ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸਰਹੱਦ ਅੰਦਰ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਬੇ ਪਨਾਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ,ਗੁਲਾਬੀ ਪੱਗੜੀ ਵਾਲੇ ਕਾਲੇ ਧਾੜਵੀ ਨੇ

ਮੈਂ ਭੱਠੀ ਕੋਲ ਬੈਠਾਂ ਰਿਹਾਂ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਗਨ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ

ਉਹ ਜੋ ਲੁੱਟਣ ਆਏ ਸੀ .. .. ਲੁੱਟਕੇ ਬੂਹੇ ਕੋਲ ਖਲੋਅ ਗਏ

ਸੂਰਜ ਬਿਨ ਦਸਤਕ ਦਿੱਤਿਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਢਲ ਗਿਆ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ

ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹਨਾਂ ਹਉਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਸੀ ਜਾਂ ਮਨਫ਼ੀ ਪਰ ਰਾਵੀ ਦੀਆਂ ਲੇਰਾਂ ਮੇਰਾ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਛਿੱਲ ਗਈਆਂ

ਉਸ ਗੁਲਾਬੀ ਪਗੜੀ ਵਾਲੇ ਅਜਨਬੀ ਦੇ ਬੁੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਸੀਪੋਲੇ-ਪੋਲੇ ਪੱਬ ਧਰਦੀ ਰਾਵੀ ਦੇ ਰੋਣ ਵਿੱਚ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਤਰਲਾ ਸੀਦੁਸ਼ਮਣ ਮੁਸਕਾਨ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ ਉਹ ਤਰਲਾ ਮੈਥੋਂ ਸੁਣਿਆ ਨਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਾਹਲੇ ਕਦਮੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ ਮਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਬੂਹੇ ਉੱਪਰ ਨਾ ਡੁੱਲ੍ਹ ਜਾਵੇ

ਕਾਂਡ - ਅੱਠ

ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਗੱਡੀ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਰੌਲਾ ਹੈਇਸ ਰੌਲ਼ੇ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਧਿਆਨ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾਅੱਖਾਂ ਮਲ਼ਦਾ ਮੈਂ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆਵੈਸੇ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੀ ਕਦੋਂ ਸੀ

ਇਹ ਸੱਚ ਸੀ

ਲੋਕ ਕਾਹਲ਼ੀ- ਕਾਹਲ਼ੀ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਲੈਕੇ ਉੱਤਰ ਰਹੇ ਸਨਡੱਬਾ ਤਕਰੀਬਨ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆਮੈਂ ਬਰਥ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉੱਤਰਿਆਬਾਹਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਚਾਨਣ ਹੈਅਗਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਡਿਪਾਰਚਰ-ਅਰਾਈਵਲ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਈ ਹੈਮੈਂ ਵੀ ਹੌਲੇ ਜਿਹੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਡੱਬੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮਰਕਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਫੀ ਹਨੇਰਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ੈੱਡ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰਿਆਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹੁ ਫੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈਘੜੀ ਉੱਪਰ ਟਾਈਮ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਛੇ ਵੱਜ ਰਹੇ ਹਨਪਹੁ ਫੁੱਟਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂਜਿਸ ਦਫਤਰ ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਹੈ ਉਹ ਨੌਂ ਵਜੇ ਖੁੱਲਣਾ ਹੈਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਹੀ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨਕਿਵੇਂ ਬੀਤੇਗਾ ਇਹ ਸਮਾਂ? ਖ਼ੈਰ! ਮੈਂ ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਉੱਥੋਂ ਹਿੱਲਦਾ ਹਾਂਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਕੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂਅਜੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁੱਝ ਰਿਹਾਦਫਤਰ ਵੀ ਏਨੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਰਦਿਆਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਬੀਤ ਜਾਣ

ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਅੰਦਰ ਵੜ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂਚਾਹ ਪੀਦਿਆਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਜਰੂਰ ਬਤੀਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈਅਜੇ ਵੀ ਬੈਠਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਪੋਸਟਰ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆਇਹ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਦਮੀ ਐਵੀਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈਬੇਸ਼ੱਕ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਬਥੇਰੀ ਅਵਾਰਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਧਰੋਂ ਆਇਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖਕੇ ਹੀ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹਨਮੈਂ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਤੁਰਿਆ ਇੱਕ ਢਾਬਾ ਨੁਮਾ ਦੁਕਾਨ ਅੰਦਰ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕਰਨ ਜਾ ਬੈਠਿਆ

ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਹੋ ਗਿਆਸਾਢੇ ਸੱਤ ਵੱਜ ਗਏ ਹਨਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ਼ਤਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਅੱਠ ਵਜਾ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਦਫਤਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ

ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਖੋਹ ਲਿਆ ਹੈ ਇਸ ਬੀਤੇ ਵਰ੍ਹੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ

ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਦ ਰਾਵੀ ਦੇ ਪਾਪਾ ਅਚਨਚੇਤ ਹੀ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਵਸੇਰਾਵੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉਸਨੂੰ ਟਰੰਕ ਕਾਲ ਕਰਕੇ ਬੁਲਾ ਲਿਆਰਾਵੀ ਦੀਆਂ ਭੁੱਬਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੱਥਰੂ ਮੇਰੇ ਹੀ ਗੋਡਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਏਉਸਦੇ ਟੁੱਟਦੇ ਬਣਦੇ ਹਉਕਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹੀ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਸਮੇਟਣ ਲਾ ਦਿੱਤਾ

ਰਾਵੀ ਦੇ ਪਾਪਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਹੋਰ ਤਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੇਰੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਸੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਜਾਪਦਾ ਰਿਹਾ ਮੋਢਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਹੋਵੇ ਲਾਸ਼ ਮੇਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ

ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਪਰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਵੀ ਵੀ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ਼ੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ

ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਕੇ ਮੈਂਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਉਹ ਆਇਆ ਜਿਹੜਾ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਗੰਢ ਬਣਾਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਘੁੱਟਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ

ਅੰਤਮ ਅਰਦਾਸ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਰਾਵੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਰਹੀ ਪਰ ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਘਰ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ

ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਵੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਚਿਹਰਾ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨੇ ਧੋ ਦਿੱਤਾ

ਮਾਮੀ ਜੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਰਹਿ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਿਆ

ਹੋਰ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਠਹਿਰ ਕੇ ਰਾਵੀ ਜਦੋਂ ਚਲੀ ਗਈ ਤਾਂ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਮਾਮੀ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉੱਜੜੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ

ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਦਫਤਰ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮੀਂ ਪਰਤਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਾਮੀ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਕੇ ਜਾਣ ਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ

ਮਾਮੀ ਜੀ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਝੱਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂਦੀ

ਉਹ ਹੱਸੇ ਤਾਂ ਕੀਹਦੇ ਨਾਲ ? ਲੜੇ ਤਾਂ ਕੀਹਦੇ ਨਾਲ ?

ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਨਾਂ ਰਾਵੀ ਆਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਚਿੱਠੀਮਾਮੀ ਜੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ-ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਆਉਲ਼ਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਨਾਲੇ ਮੈਂ ਪਰਾਹੁਣੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹਿਕੇ ਤੋਰਿਆ ਸੀ

-ਮਾਮੀ ਜੀ ਗੱਲ ਥੋਡੀ ਠੀਕ ਐ ਪਰ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਐਆਦਮੀ ਉੱਥੇ ਆਦਮੀ ਬਣਕੇ ਨਹੀਂ ਮਸ਼ੀਨ ਬਣਕੇ ਜਿਉਂਦੇ ਨੇਕੰਮ ਤੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਹਲ ਮਿਲ਼ਦੀ ਐਨਾਲੇ ਹੈ ਕਿਹੜਾ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇਤੁਸੀਂ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਥੋਡੇ ਕੋਲ ਹੀ ਤਾਂ ਹਾਂ।ਮੈਂ ਮਾਮੀ ਜੀ ਦਾ ਧੀਰਜ ਰਖਾਉਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਕੁੱਝ ਗਿਣੇ ਮਿੱਥੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ

ਕਾਂਡ - ਨੌਂ

ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਰਾਵੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸੀਮਤ ਜਿਹੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ,-‘ਮੰਮੀ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਮੈਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕੀ ਮੈਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦੇਣਾ ਤਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਹੈ ,ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਦਫਤਰੀ ਕੰਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਤੁਸੀਂ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਮੇਰੀ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਅੰਬੋ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕਹਿਣੀ ਤੇ ਸੱਚ ਹੁਣ ਤਾਂ ਲਾਲੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਐਅੰਬੋ ਹੋਰੀ ਉਹਦੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਲਾਲੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਆਹ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਖਾਵੇ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ……ਰਾਵੀ।

ਮੈਂ ਖ਼ਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁੰਨ ਅਤੇ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਮੇਰੇ ਚੇਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਫੇਰ ਕੋਈ ਹਿਲਜੁਲ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ

ਮਾਮੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ-ਟੱਕ ਨੀਝ ਲਾਈ ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਚਿੱਠੀ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ ਨਾ ਮਾਮੀ ਕੁੱਝ ਬੋਲ ਸਕੀ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ

ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ !

-ਚੰਗਾ ਮਾਮੀ ਜੀ ,ਮੈਂ ਚਲਦਾ ਹਾਂ ਮਾਮੀ ਇੱਕ ਦਮ ਤ੍ਰਭਕੀ ਅਤੇ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਸਾਫ ਕਰ ਲਈਆਂ

-ਹਾਂ ਪੁੱਤ, ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਹੇ ਜੇ ਚੰਦਰੀ ਦੇ ਨਸੀਬ ਠੀਕ ਈ ਆਹਦੀ ਐ ਪੁੱਤ ਉਹ ਵੀਤੂੰ ਵੀ ਆਵਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਖਾ ਈ ਦੇ ਉਹਨੂੰ

ਮੈਂ ਕੁੱਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆਬੋਲਦਾ ਵੀ ਕੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਂ ਲੱਗੀ ,ਮਾਮੀ ਕੀ ਬੁਝਾਰਤ ਜਿਹੀ ਪਾ ਗਈ ਹੈ

-ਇਉਂ ਚੁੱਪ ਬੈਠਿਆਂ ਨ੍ਹੀਂ ਸਰਨਾ ਪੁੱਤ ਰਾਵੀ ਦੇ ਪਾਪਾ ਜੀ ਨੇ ਬਥੇਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ ਪਰ ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਨੇ ਈ ਪੱਟੀ ਨ੍ਹੀਂ ਬੱਝਣ ਦਿੱਤੀ ਔਹ ਪ੍ਰਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠੀ ਐ ਮੇਰੀ ਧੀਐਥੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ ਤਾਂ ਸੀ

-ਐਹੋ ਜੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੋਗੀ ,ਮਾਮੀ ਜੀ ?”

-ਗੱਲ ਕੀ ਹੋਣੀ ਸੀ ਪੁੱਤ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਗੱਲ ਤੋਰੀ ਸੀ ਮੈਂ ਵੀ ਰਾਵੀ ਦੇ ਪਾਪਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਬਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮੁੰਡਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਣਾ ਨਾਲੇ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਭੇਤੀ ਆਂਤੂੰ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਦਿੱਲੀ ਸੀਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਪਾਪਾ ਨੇ ਗੱਲ ਚਲਾਈ ਸਾਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਧੀਆਂ ਹੋਗੀ ਪਿੱਛੋਂ ਜਾ ਕੇ ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਨੇ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦਾ ਰੱਫੜ ਪਾ ਲਿਆ ਮਿੰਨੀ ਦੇ ਪਾਪਾ ਚੁੱਪ ਕਰ ਕੇ ਘਰ ਆ ਗਏ ਮੈਂ ਫੇਰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇੱਕੋ ਤਾਂ ਧੀ ਐ ,ਫੇਰ ਆਪਾਂ ਕੀਹਨੂੰ ਦੇਣੈਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੰਨਣ ਨਾ, ਪਰ ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਨੇ ਗੱਲ ਤੋਰੀ।..ਜਿਉਣ ਜੋਗੀ ਉਹ ਤਾਂ ਉਥੇ ਬੈਠੀ ਵੀ ਤੇਰਾ ਐਨਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਦੀ ਐ।..ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਕਿਹਾ, ਅਸੀਂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਪਰ ਫੇਰ ਗੋਤਾਂਤੇ ਉੱਤਰ ਆਏ ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੋਚੀ ਈ ਨ੍ਹੀਂ ਸੀ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਧੜਕਿਆ ਪੁੱਤ ਓਦੋਂ ਗੋਤ ਭਿੜਗੇ ਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਕਰਾਈ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਫਿਰ ਗਿਆ ਫੇਰ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਪਿਉ ਮੰਨਿਆ ਈ ਨ੍ਹੀਰਾਵੀ ਦੇ ਪਾਪਾ ਜੀ ਵੀ ਏਸ ਗੱਲ ਦੀ ਤੜੀ ਮੰਨਗੇਅਖੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਧੀ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਤ ਲੈਣੈਫੇਰ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੀ ਅੱਚਵੀ ਜੀ ਲੱਗਗੀ ਬਈ ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੁੰਡਾ ਕਦੋਂ ਥਿਆਵੇਦਸਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਬਲਬੀਰ ਸੂੰਹ ਨੂੰ ਭਾਲਕੇ ਸਾਹ ਲਿਆਮਾਵਾਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਪੜਦੇ ਸਾਂਝੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਪੁੱਤਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾਂ ਬਣੀਂ, ਮੈਥੋਂ ਕੁੜੀ ਦਾ ਰੋਣ ਝੱਲਿਆ ਨੀਂ ਗਿਆ..ਡੁੱਬੜੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤੇਰਾ ਨਾਂਅ ਲੈ-ਲੈ ਕੇ ਰੋਈ.. ..

ਗੱਲ ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਬੀਤ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਭੋਰਾ-ਭਰ ਵੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ

ਦੂਰ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗੀਆਂ,ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵੇਰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ

ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਵੀ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਕਿੰਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮਝਦੀ ਸੀਹੁਣ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਵੀ ਰੋਣਾ ਜਾਣਦੀ ਹੁੰਦੀ ਐਮਾਸੂਮੀਅਤ ਨੂੰ ਵੀ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਅਰਥ ਪਤਾ ਹੁੰਦੇ ਨੇ

ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਕੁੱਝ ਬੋਲੇ,ਬਿਨਾ ਕੁੱਝ ਕਹੇ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਮਾਮੀ ਕੋਲੋਂ ਉੱਠਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ

ਮਨ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਗੁੱਸਾ ਸੀ,ਇੱਕ ਚਿੜ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਾਪਾ ਜੀ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਸਨਮੈਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਉਹ ਏਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਏਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨਉਹ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਾਸਤੇ ਕੁੱਝ ਵੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।. . ਪਰ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਹਾਸਾ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਚੀਣਾ-ਚੀਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀਬੱਸ ਜੇ ਕੁੱਝ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਅਹੰ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪਾਏ ਸਨ

ਜੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਸੋਚੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀਪਿੰਡ ਜਾਣ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਉੱਕਾ ਹੀ ਮਨ ਕਰਨੋਂ ਹਟ ਗਿਆਹਰ ਵੇਲੇ ਹੀ ਇਉਂ ਲਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੁੱਝ ਸੁਲਘਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਇੱਕ ਧੂੰਆਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾਇੱਕ ਫਾਸਲਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਬਣ ਵੀ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਧ ਵੀ ਗਿਆ ਸੀ

ਰਾਵੀ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਗੱਲਾਂ, ਕੁੱਝ ਹਾਸੇ, ਕੁੱਝ ਸ਼ੋਖੀਆਂ, ਕੁੱਝ ਸ਼ਿਕਵੇ ਵੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ ਪਰ ਇਉਂ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਣੀਂ ਉੱਪਰ ਡੀਟੀ ਸੁੱਟਕੇ ਉਸਦਾ ਹਸ਼ਰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਦਫਤਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬੋਝ ਨੇ ਮੈਥੋਂ ਮੇਰਾ ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਖੋਹ ਲਿਆ ਜੋ ਮੇਰੀ ਪੂੰਜੀ ਸੀ

ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਗੱਲ ਘਰਦੇ ਤਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਮੇਰਾ ਰੁੱਖ ਵੇਖਕੇ ਉਹ ਹੀ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਏਇਉਂ ਹੀ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਚੁੱਪ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਸੀ

ਕੁੱਝ ਵਕਤ ਜੋ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੁੰਦਾ,ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਚੁੱਪ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ

ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਜਿਹਾ ਹਾਰਨ ਵਜਾਉਂਦੀ ਤੇਜ ਸਪੀਡ ਕਾਰ ਐਨ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖਹਿਕੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਇੱਕ ਗੇਟ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈਮੈਂ ਝਟਕਿਆ ਜਿਹਾ ਗਿਆਅਤੇ ਆਪਣੇਂ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦਫਤਰ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਕੰਮ ਜਾਣਾ ਸੀ

ਉਸ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਆਦਮੀ ਸੱਜਰਾ ਸੱਜਰਾ ਲੱਗਿਆ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ

ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹਲਾ ਹੋਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਗੇਟ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆਹੁਣ ਜੇ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਬੱਸ ਉਹੀ, ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਾਕੇ ਇੱਕ ਵਜੇ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਫੜ੍ਹ ਲਵਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਚਲਿਆ ਜਾਵਾਂਨਾਨੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ ਵਾਪਿਸ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀਜੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਸ਼ਾਮੀ ਹੀ ਵਾਪਿਸ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਉਣ ਦਾ ਝੂਠ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਫੜਿਆ ਜਾਵਾਂਗਾਦੋ-ਚਿੱਤੀ ਜਿਹੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੀ ਮੈਂ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਬੱਸ ਸਟਾਪ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆਜਿਥੋਂ ਰਾਵੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਬੱਸ ਮਿਲ ਜਾਣੀ ਸੀ

ਕਾਂਡ - ਦਸ (ਆਖਰੀ)

ਤੀਮਾਰਪੁਰ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਮੈਂ ਮਕਾਨਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰ ਗਿਣਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਡਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂਮੇਰੀ ਤੋਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਕਾਹਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ

ਮੈਨੂੰ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਰਾਵੀ ਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗਾਬੱਸ ਫਿਰਦਾ-ਫਿਰਦਾ ਏਵੇਂ ਹੀ ਘੁੰਮ-ਘੁਮਾ ਕੇ ਏਥੋਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਾਪਿਸ ਚਲਿਆ ਜਾਵਾਂਗਾ

ਰਾਵੀ ਦਾ ਮਕਾਨ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪਰਸ ਕੱਢਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਕੇ ਪਾਇਆ ਪਤਾ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆਅਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰਕੇ ਬੈੱਲ ਦਬਾ ਦਿੱਤੀ

ਬੂਹਾ ਖੁਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਰਾਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ।. . . ਮੇਰੇ ਮੂਹੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆਅਹਿੱਲ ਮੈਂ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਵਰਤਮਾਨ ਸੀਰਸਮੀਂ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਧਰ ਗੁਆਚ ਗਏ ਸਨ

ਰਾਵੀ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਲਗਾਤਾਰ ਟਿਕਟਿਕੀ ਲਾਈ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀਇੰਝ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲਿਆਂ ਹੀ ਸੁਆਲ ਕਰਦਾ ਹੈਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ

-ਆਉ,ਅੰਦਰ ਲੰਘ ਆਉ ਨਾਂ ?’ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਦ ਉਹ ਬੋਲੀਉਹੀ ਸਲੀਕਾ,ਉਹੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ

-ਥੈਂਕ ਯੂਤੇ ਮੈਂ ਰਾਵੀ ਨਾਲ਼ ਹੋ ਤੁਰਿਆ

ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਿਹੜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੁਰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮੇਜ਼ ਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰ੍ਹਾਂ ਕੰਧ ਕੋਲ ਡਹੇ ਹੋਏ ਮੰਜੇ ਉੱਪਰ ਕੁੱਝ ਕੱਪੜੇ ਖਿੱਲਰੇ ਪਏ ਸਨਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਹਿਆਂ ਲਾਉਂਦੀ ਲਾਉਂਦੀ ਹੀ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਆਈ ਸੀਘਰ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀਘਰ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਉੱਪਰ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦਿਆਂ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਮੈਂ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਘਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋਕੇ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਇਸ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ

-ਤੁਸੀਂ ਬੈਠੋ ਮੈਂ ਚਾਹ ਬਣਾਕੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਆਂ।ਕਹਿਕੇ ਉਹ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧੀਮੈਥੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ ਨਾਂਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਪਈ ਕੁਰਸੀ ਉੱਪਰ ਬੈਠ ਗਿਆ

ਗਰਮ-ਗਰਮ ਚਾਹ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖਕੇ ਰਾਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਈਦੋਹਾਂ ਕੱਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਸੀਬਾਂ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਉੱਠ ਰਹੀ ਸੀ

ਅਜੇ ਤੀਕਰ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਹੀ ਰਾਜ ਸੀ

-ਅੱਜ ਕਿਵੇਂ ਦਿਲ ਕਰ ਆਇਆ ਆਉਣ ਨੂੰ ?’ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਤੋੜਦੀ ਉਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੋਂ ਬੋਲੀ ਸੀ

-ਮਾਮੀ ਜੀ ਨੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਕੰਮ ਆਇਆ ਸੀਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਇਹੋ ਜੁਆਬ ਬਣਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ

-ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨਈਂ ਮਿਲਣ ਆਏ

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮੈਂ ਕੀ ਜੁਆਬ ਦਿੰਦਾਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀਮੈਂ ਜੋ ਸੱਚ ਬੋਲ ਬੈਠਾ ਸੀ ਉਸੇ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਝੂਠ ਬਣਾਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਸੀ

-ਇੱਕ ਗੱਲ ਦੱਸੋ ਲਾਲੀ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮੈਰਿਜ ਕਿਉਂ ਨਈਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ?’

ਰਾਵੀ ਨੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਅਚਨਚੇਤ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੀ ਕਿਸੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਪਰ ਉੱਤਰ ਆਈ ਸੀ

ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਲਾ ਕੀ ਜੁਆਬ ਦਿੰਦਾ ਉਸਨੂੰ

-ਅੰਬੋ ਦੀ ਉਮਰ ਕਿੰਨੀ ਹੋਗੀ ਉਸਦਿਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਫਿ਼ਕਰ ਨੀਂ?’

-ਰਾਵੀ ਤੇਰਾ ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨੀਂ।ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਬੋਲਿਆ ਹੋਵੇ

-ਹੈ ਕਿਉਂ ਨੀਂ? ਵਾਸਤਾ ਹੈਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੰਮੀਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀਲਿਖਣਾ ਥੋਨੂੰ ਵੀ ਸੀ ਪਰ ਲਿਖ ਨਈਂ ਸਕੀ ਪਤਾ ਨਈਂ ਕਿਉਂ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ

ਮੈਂ ਫਿਰ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਰਿਹਾ

ਉਹ ਵੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਸੀ, ਬੱਸ ਜੇ ਕੁੱਝ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ ਚਾਹ ਦੀਆਂ ਚੁਸਕੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼

-ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਨਸੀਬਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੀ ਇਹੋ ਕੁੱਝ ਸੀ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਤੇ ਤੁਲਿਆ ਹੋਇਐਂ।ਉਸਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਗੇ ਹੌਕੇ ਵਿੱਚ ਤੂੰਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਅਪਣੱਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ

-ਨਸੀਬਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਐ ,ਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾਮੈਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹਦਿਆਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜੁਆਬ ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ

-ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਲਾ ਕੁੜੀ ਸੀ,ਨਹੀਂ ਕੁੱਝ ਕਰ ਸਕੀਤੂੰ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਕਰ ਈ ਸਕਦਾ ਸੀ।ਇਸ ਵਾਰ ਤਰਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਿਹਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀਜਿਹੜਾ ਮੇਰੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਲਹਿ ਗਿਆ

-ਨਹੀਂ ਰਾਵੀ,ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਘਰ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਮਸਾਂ ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ।. . ਇਹ ਕੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਬੋਲਿਆ ਸੀ।. . ਬੇਬਸੀ ਜਾਂ ਨਿਪੁੰਸਕਤਾ?

-ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ. . ਵਾਹ! ਉਹ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦੇ ਦਿਨ ਪਤਾ ਲਗਦੈ ਅਤੇ ਕੁੱਛ ਦਾ ਕੁੱਛ ਕਰਕੇ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇਲੋਕ ਦਸਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਹਿਲਾਉਂਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਤੂੰ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ।ਉਸਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸੀਅੱਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਚਿਹਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਰਖ਼ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੇਖਿਆਰਾਵੀ ਏਨੀ ਸਿਆਣੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਐ ਇਹ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੋਚਿਆ

-ਨਹੀਂ ਰਾਵੀ ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਵੀ ਕੀ.. ..ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਜੋ ਸਾਡੇ ਦਰਮਿਆਨ ਫਾਸਲਾ ਬਣਕੇ ਆ ਖੜਿਐ, ਇੱਕ ਦੂਰੀ ਬਣ ਗਈ ਐ,ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਦੇ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਮੇਰੇ ਪੇਰੈਂਟਸ ਨੇਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁੱਲ ਜ਼ੀਰੋ ਸਮਝਦਾਂ।

-ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਜ਼ੀਰੋ ਹੋਣਗੇ.. ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲਾਲੀ ਤੂੰ ਮਾਈਨਸ ਜ਼ੀਰੋ ਹੋ ਗਿਐਂ।ਕਿੱਡਾ ਵੱਡਾ ਸੱਚ ਬੋਲ ਗਈ ਸੀ ਰਾਵੀ.. ..

ਮੈਂ ਧੌਣ ਉਠਾਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆਉਸ ਦੀਆਂ ਭੋਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਥਰੂ ਸਨਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਤੇ ਮਾਯੂਸੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਭਾਰੇ ਅੱਥਰੂਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿੰਨੇ ਭਾਰੇ ਅੱਥਰੂਮੇਰੇ ਵੇਖਦਿਆਂ-ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪਾਸੇ ਫੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦੀ ਪੂੰਝਦੀ ਖਾਲੀ ਕੱਪ ਲੈ ਕੇ ਰਸੋਈ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਅਸਲ ਦੋਸ਼ੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਸੀਭੋਰਾ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਨਾਇਕ ਨਾ ਬਣ ਸਕਿਆਰੱਤੀ ਭਰ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਐਵੇਂ ਹੀ ਉਲਝਾ ਲਿਆ ਸੀ

ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਜੁਆਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਸੀ –‘ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮੁੰਡੇ ਮਿਲ਼ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਰਾਵੀ ਵਰਗੀ ਚੰਗੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾਜ ਦਹੇਜ ਤੋਂ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਝੱਟ ਮੰਨ ਜਾਣਗੇ।ਹੁਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਰਾਵੀ ਕੋਲ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹੁੰਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਸੋਚ ਲਿਆ ਹੋਣੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਾਂ

ਮੈਂ ਜਿਹੜਾ ਰਾਵੀ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮਝਦਾ ਸੀ,ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਿਲੇ ਅੰਦਰ ਘਿਰ ਗਿਆ ਸੀਆਪਣੇਂ ਹੀ ਕਿਲੇ ਦੇ ਬੁਰਜਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਮੈਂ

ਮੂੰਹ ਧੋਕੇ, ਪੂੰਝਕੇ ਉਹ ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਕੇ ਬੈਠ ਗਈਇਸ ਵੇਰ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਐਨ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਵੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੀ

-ਰਾਵੀ. . . ਹੁਣ ਕੁੱਝ ਨਈਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?’ ਇਹ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਿ ਗਿਆ ਸੀ? ਕਿਉਂ ਕਹਿ ਗਿਆ ਸੀ? ਮੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕੌਣ ਕਮੀਨਾ ਬੋਲਿਆ ਸੀ ? ਕੀ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਣਾ ਸੀ ? ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਘੂਰਕੇ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੋਵੇ

-ਵਕਤ ਵੱਲ ਵੇਖ ਲਾਲੀਨਾਲ਼ੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸੋਚਣਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਮਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਨਾ ਲਿਆਵੀਂ।

ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹੀ ਬਲ਼ਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵਾਂਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁੱਝ ਨੋਚ ਲਿਆ ਹੋਵੇਚਿੱਟਾ ਦਿਨ ਜਿਵੇਂ ਗਾਹੜੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵੀ ਹੋਰ ਬੈਠਣਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਬੋਝ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ

-ਅੱਛਾ.. ਮੈਂ ਚਲਦਾਂਮੈਂ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਕੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਪੈਰ ਵਧਾ ਲਏ

ਰਾਵੀ ਗੇਟ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਈ

-ਅੱਛਾ,. . . ਜਾਕੇ ਚਿੱਠੀ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਖੀਂ. . .?’ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹਾਂਅ ਜਾਂ ਨਾਂਹ ਪੜ੍ਹੀ ਪਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸ਼ੋਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆਮੈਂ ਘਿਰ ਜਿਹਾ ਗਿਆ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਬਾਦ ਮੇਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਗੇ

ਮਹਾਂਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਸਵਾਰੀ ਦਾ ਹਾਰਨ ਵੱਜਿਆ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਬੱਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇਇਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇਂ ਸਫ਼ਰ ਉੱਪਰ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸੇ ਸਫਰ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਬੱਸ ਹੋਰ। . . . . ਮੈਂ ਕਾਹਲ਼ੀ-ਕਾਹਲ਼ੀ ਭੱਜ ਹੀ ਪਿਆਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕੋਈ ਪੰਛੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਿਰਖ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਬਿਰਖ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣੇ ਖ਼ਲਾਅ ਵੱਲ ਉਡਾਣ ਭਰਦਾ ਹੈ

ਸਮਾਪਤ