ਮਾਈਨਸ ਜ਼ੀਰੋ

ਕਾਂਡ - ਇੱਕ

2009-01-07T21:02:00.000-08:00

ਛੋਟੇ ਸ਼ਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀ, ਮੇਨ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੁਕਦੀ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਦੀ ਅਧੀਨਗੀ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬ ਮੇਲ ਤੁਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਫਿਸ਼-ਪਲੇਟਾਂ ਵਾਲੇ ਜੋੜਾਂ ਉਪਰੋਂ ਲੰਘਣ ਵੇਲੇ ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਖੜ-ਖੜ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੇ ਕੰਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਉਂਜ ਹੀ ਲੇਟੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਇਸ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬਰਥ ਉਪਰ ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇਈ ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਖੜ-ਖੜ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ।

ਬਾਹਰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਕੋਹਾਂ ਤੀਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਜਗਦੀਆਂ ਨਿਊਨ-ਲਾਈਟਾਂ ਜਾਂ ਜੱਲਾਦ ਦੇ ਸਿਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਘੜੀ ਦੇ ਡਾਇਲ ਉਪਰ ਰੀਂਘਦੇ ਇਕ ਦੇ ਟਾਇਮ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਦੂਰ ਕਿਤੇ ਮੋਟਰਾਂ ਦੇ ਕੋਠਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਵੀ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ।

ਟਾਵੇਂ-ਟੱਲੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੇਤ ਵੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇਗੀ । ਜੰਗਲ ਦੀ ਪਗਡੰਡੀ ਵਾਂਗ ਖਾਲ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਲ਼-ਵਲ਼ੇਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ।ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਇਸ ਮੌਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ।

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਉਪਰ ਲਿਆ ਕੰਬਲ ਹੋਰ ਘੁੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।ਠੰਡ ਲੱਗਦੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਉਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਲੱਗਣ ਜ਼ਰੂਰ ਲੱਗ ਪਵੇਗੀ। ਉਂਜ ਅਜੇ ਏਨੀਂ ਗਾੜ੍ਹੀ ਸਰਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਟ-ਸਵੈਟਰ ਪਹਿਨੇ ਜਾ ਸਕਣ, ਪਰ ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀ ਸਵੈਟਰ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਘਰੋਂ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਕੰਬਲ ਵੀ ਨਾਲ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੌਸਮ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਦਿਨ ਤਾਂ ਆ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਠੰਡ ਨਾ ਲੱਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਕੰਬਲ ਉਪਰ ਲੈਣਾ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ।

----

ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਉੱਪਰ ਰੁਕ ਕੇ ਗੱਡੀ ਤੁਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ,ਕਿਹੜਾ ਨਹੀਂ।ਏਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਫ਼ਰ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਸਾਝਰੇ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਫਤਰ ਦਾ ਕੰਮ ਨਬੇੜ ਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਪਵਾਂਗਾ, ਪਰ ਨਹੀਂ, ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਆਉਣਾ ਹੈ।ਮੇਰੀ ਨਾਨੀ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦੀ ਮੰਮੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਵਾਂ।ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈ ਆਵਾਂ, ਮਿਲ਼ ਜਾਵੇਗੀ।

ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਸੌਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ,ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਕਿੱਥੇ? ਕਿਸੇ ਚਲਚਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਰਾਵੀ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੋਂ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹੈ।ਜਿੰਨੀ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ,ਉਹ ਉਨੀਂ ਹੀ ਹੋਰ ਗੂੜ੍ਹੀ ਹੋਕੇ ਮੇਰੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਜਿਹੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਾਵਾਂ ਮਾਹੌਲ ਉਸਰ ਗਿਆ ਸੀ।ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਫਤਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚ ਮਿਚ ਗਿਆ ਸਾਂ।ਚੇਤਿਆਂ ਉਪਰ ਕੁੱਝ ਵੀ ਭਾਰੂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ।ਬੱਸ ਜੇ ਕਦੀ-ਕਦਾਈਂ ਕੋਈ ਕਸਕ ਜਿਹੀ ਉਠਦੀ ਤਾਂ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਦੀਆਂ ਕੈਸਿਟਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਠਰੰਮਾ ਜਿਹਾ ਦੇ ਲੈਂਦਾ ਸਾਂ।
----

ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲਾਂ ਇਸੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਕੌੜਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ। ਦੋਸਤੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਸਨ।ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹੱਸੀ ਖੇਡੀਦਾ ਸੀ।ਕਦੀ-ਕਦੀ ਪੈਗ ਵੀ ਸਾਂਝੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸਾਂ।ਕਦੀ ਵੀ ਇਉਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਕੁੱਝ ਖੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਕਦੀ ਵੀ ਇਉਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ,ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂ।ਹਾਂ! ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ ਕਿ ਕਦੀ-ਕਦਾਈ ਹੀ ਹੁਣ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕਸਕ ਜਿਹੀ ਉਠਦੀ ਸੀ।

ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।ਦਫ਼ਤਰ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਬੱਸ ਵਕਤ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ।ਨੌਕਰੀ ਜੋ ਕਰਨੀ ਹੋਈ।

ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮੌਸਮ ਸੀ ਜੋ ਮੇਰੇ ਰਾਸ ਨਾ ਆਇਆ ।

ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਸੁੱਖਾਂ ਸੁੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਨਾਨਕੇ ,ਜਾਣੀ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀ ਪੋਸਟਿੰਗ ਹੋਈ ਸੀ।‘ਆਪਣਾ’ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮੇਰਾ ਹਮਸਫ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਹੈ।ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਉਨੀ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨੀ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬੱਸ ਇਹ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕਈ ਵਸਤੂਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਏਨੀਆਂ ਵਾਕਫੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਹਾਂ।ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਸੀ,ਆਪਣੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਕੇ ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਵਾਂ।ਪਰ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਿਆ। ਸੋਚਾਂ ਉਪਰ ਹੀ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੀ ਬੱਦਲ਼ਵਾਈ ਭਾਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਪਛਾਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਸਾਂ।
----

ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪਾਣੀ ਸੀ ਕੋਲ ਵਗਦਾ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀ ਲੀਕ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਵਕਤ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਵਕਤ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਧੱਕਾ ਦੇ ਕੇ ਦੂਣੋ-ਦੂਣੀ ਅਗਾਂਹ ਲੰਘ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮੈਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਸਾਂ।ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਮਹਰਮਪੱਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੁਬਾਰਿਆਂ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।ਇਹ ਸਭ ਕੀ ਸੀ? ਇਹ ਕੌਣ ਸਨ? ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤੀਆਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਫੈਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।ਮਾਹੌਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਾਵਾਂ ਹੋ ਗਿਆ । ਮੈਂ ਆਪ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ,ਕਿ ਮੇਰੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਏਨਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਕਿਵੇਂ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਦੋਸਤੀ ਨੂੰ ਤਾਂਘਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ? ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜੀਅ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ।

ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਸੌਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ।ਪਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਹੀ ਚਿਹਰਾ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਆ ਖਲੋਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਵੀ……ਰਾਵੀ……!
ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰਾਵੀ ਦੀ ਮੰਮੀ ਨਾਨੀ ਕੋਲ ਆਈ ਤਾਂ ਨਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਲਾਲੀ ਦਿੱਲੀ ਚੱਲਿਐ ਜੇ ਮਿੰਨੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣੈ ਤਾਂ।’ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਅਸਹਿ ਚੀਸ ਨੇ ਜਨਮ ਲੈ ਲਿਆ।ਇਸ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਸਫਰ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਵੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਐਨਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਮੈਂ ਕਿੱਡੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਚੱਲਿਆ ਹਾਂ, ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਦੀ ਵਿਹਲ ਕਿੱਥੇ ? ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮੰਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਸਾਂ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਮੈਨੂੰ ਉਹੀ ਕੁੱਝ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਕੁੱਝ ਨਾਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ।

ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕੀ ਕੀਤਾ ?

ਸ਼ਾਂਤ ਵਗਦੀ ਨਦੀ ਉਪਰ ਡੀਟੀਆਂ ਕਿਉਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ?

ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਇਉਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ,ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚ ਵੀ ਸਕਾਂਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ?ਬੱਸ ਇਉਂ ਹੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਣਾ । ਰਾਵੀ ਲਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਠੋਹਕਰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਇਆ ਸੀ ।

ਹੁਣ ਮੈਂ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੇ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿੰਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਾਂ ਜਾਂ ਨਾ।ਮੇਰੀ ਪਹਿਲ ਮੇਰੇ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਫਤਰੀ ਕੰਮ ਵੱਲ ਹੈ ।ਪਰ ਇਹ ਪਹਿਲ ਵੀ ਤਦ ਹੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੇ ਮੈਂ ਸਾਲਮ ਦਾ ਸਾਲਮ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚਾਂਗਾ ।

ਆਪਣੇ ਸਲੀਪਰ ਉਪਰ ਬੈਠਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਬੈਠੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਲੇਟ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਉੱਭਲਚਿੱਤੀ ਜਿਹੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ । ਇੱਕ ਕਾਹਲ ਹੈ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਸੋਚਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ । ਅਕਾਰਨ ਹੀ ਸਲੀਪਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉੱਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਟਾਇਲਟ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਬੂਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਕਿ ਮੁੜ ਪੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਨਾਨੀ ਉੱਪਰ ਵੀ ਹਿਰਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦੀ ਮੰਮੀ ਉੱਪਰ ਵੀ। ਜੋ ਕੁੱਝ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਚਿੱਠੀ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।..ਪਰ ਨਹੀਂ ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਰਚਾਂ ਖੁਭੋਣੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।

ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਉੱਪਰ ਉਹ ਵੀ ਠੀਕ ਸਨ। ਪੁੱਤਾਂ ਵਰਗੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਤਾਂ ਧੀ ਹੈ।ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਾ ਸਹੀ, ਜੇਕਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਰਾਵੀ ਦੀ ਮੰਮੀਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ।ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਇਉਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂ ਅਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਭੱਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂ।

ਆਪਣੇ ਸਲੀਪਰ ਉੱਪਰ ਫਿਰ ਲੰਮਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।ਨਿਊਨ ਲਾਈਟਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮੱਧਮ ਹੋਈਆਂ ਜਾਪਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਨੇ।ਉਂਝ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਉਣੋਂ ਹਟ ਗਈ ਹੈ।ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ ਨਾਲ ਇਉਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਫੇਰ ਤੋਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀ ਰੇਤ ਫਿਰ ਤੋਂ ਮੇਰੀਆਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ।

ਕਾਂਡ - ਦੋ

2009-01-07T21:01:00.000-08:00

ਹੋਟਲ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸਿੱਧਾ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤਾਂ ਪਾਪਾ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈ ਪਈ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਪਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਮੇਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਠਿਕਾਣਾ ਨਾ ਰਿਹਾ. . . . ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਬੈਂਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ।ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਝ ਵੀ ਤਾਂ ਸੁੱਝ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ..? ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਸਟੀਰੀਉ ਦਾ ਵੋਲੀਅਮ ਉੱਚਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਰੀ ਛੱਡਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਉਂਝ ਵੀ ਮੇਰਾ ਇਹ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ।. . ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਾਪਾ ਜੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਘਰ ਵਿਹਲੇ ਫਿਰਨ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ। ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡਕੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੁੰ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਮਾਸ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲੋਂ ਖਿੱਚਕੇ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।ਪਰ ਮੈਂ ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਆਕੇ ਇਹ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।

ਪੂਰੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਨੂੰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਮੈਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਸੀ।ਕਿੱਥੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਨ ਸਨ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਵਾਰੀ ਮਿਲ਼ਿਆ ਕਰਦੇ ਸੀ।ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਆਸ ਜਿਹਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸੀ।. . ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਇਹ ਦਿਨ ਕਿ ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ ।ਜੇ ਕੁਝ ਆਪਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਟੀਰਿਓ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਕੈਸਿਟਾਂ।ਦਿਨ ਤਾਂ ਹੋਟਲ ਦੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।ਪਰ ਉਵੇਂ ਨਹੀਂ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੰਘਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਜਾਓ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਓ।ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ,ਕਦਮ-ਕਦਮ ਉੱਤੇ ਜਾਣੇ-ਪਹਿਚਾਣੇ ਚਿਹਰੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ।ਆਦਮੀ ਹਿੱਕ ਚੌੜੀ ਕਰ ਕੇ ਤੁਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਪਰ ਇੱਥੇ ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ।

ਖ਼ਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ।ਪਾਪਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖ਼ਤ ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਵਾਲੇ ਅਪਾਇੰਟਮੈਂਟ ਲੈਟਰ ਦੀ ਫੋਟੋ ਕਾਪੀ ਵੀ ਭੇਜੀ ਸੀ।

ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾ ਕੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰਾਂਗਾ ।

ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰਾਵੀ ਮਿਲ਼ਿਆ ਕਰੇਗੀ ।ਉਥੇ ਮੈਂ ਭਰਵਾਂ ਸਾਹ ਲੈ ਸਕਾਂਗਾ।

ਪਿਛਲੇ ਪੰਜਾਂ –ਛੇਆਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਉਕਤਾ ਗਿਆ ਸਾਂ ।ਦੂਜਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖਿੱਝ ਚੜ੍ਹਦੀ ਸੀ ਕਿ ਘਰੋਂ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਖ਼ਤ ਆਉਂਦਾ,ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਾਵੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤੱਕ ਨਾ ਹੁੰਦਾ । ਦੋ-ਚਾਰ ਖ਼ਤ ਉਡੀਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਲਿਆ ਤਾਂ ਬੱਸ ਇੱਕੋ ਹੀ ਸਤਰ ਲਿਖੀ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਧੀਆ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।ਕੀ ਸਿਰਫ ਏਨਾ ਹੀ ਲਿਖ ਕੇ ਸਰ ਗਿਆ ? ਕੀ ਸਿਰਫ ਏਨਾ ਪੜ੍ਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ ? ਨਹੀਂ।ਜੇ ਕੋਈ ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਜਾਪੇ ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਝ ਅਧੂਰਾ ਹੈ ।ਰਾਵੀ ਬਾਰੇ ਪੂਰਨਤਾ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਵੀ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਤਾਂ ਮਹਾਂਨਗਰ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ, ਦੂਜਾ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਰਾਵੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਬੰਦ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ।ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪ ਖ਼ਤ ਲਿਖਾਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਇਹ ਸੋਚਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਡੈਡੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਸੋਚਣਗੇ। ਹਰ ਵੇਰ ਕਾਗਜ਼ ਚੁੱਕਕੇ ਲਿਖਣ ਬੈਠਦਾ ਤਾਂ ਪੈੱਨ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜੇਬ ਉੱਤੇ ਲਾਉਣਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ। ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਵੀ ਤਾਂ ਪੁੱਛ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ।ਬੱਸ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਬਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਵੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਠੀਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਾਂਡ - ਤਿੰਨ

2009-01-07T21:00:00.000-08:00

ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਘੁੱਤੀ ਪੌਣੇ, ਕੋਚਰ ਕੰਡਾ, ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ, ਦਾਈ ਦੁੱਕੜੇ, ਜਾਂ ਪੀਚੋ ਬੱਕਰੀ ਕੁੱਝ ਵੀ ਖੇਡਦੇ, ਰਾਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ।ਉਂਝ ਮੈਂ ਬੇਸ਼ਕ ਤੀਜੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗੀ ਪਰ ਸਾਡੀ ਆੜੀ ਪੱਕੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਸੀ । ਪਿੰਡ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦੇ ਡੈਡੀ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੋਂ ਇਥੇ ਹੀ ਮਾਸਟਰ ਸਨ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਕੇ ਕਿਰਾਏ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਸਨ ਉਹੀ ਘਰ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖਰੀਦ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਮੇਰੇ ਨਾਨਕੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦੋ ਤਿੰਨ ਹੀ ਘਰ ਛੱਡਕੇ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢ ਮੱਥਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰਾਵੀ ਦੀ ਮੰਮੀ ਦਾ ਮੇਰੀ ਨਾਨੀ ਕੋਲ ਆਉਣ ਜਾਣ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੀ।ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਵੀ ਉਸੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਰਾਵੀ ਦੇ ਪਾਪਾ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਘਰੇਲੂ ਸਹਿਚਾਰ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ।

ਵਕਤ ਨਾ ਰੁਕਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰੁਕਿਆ ।

ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵਧਣੇ ਪੈ ਗਏ ।

ਬਚਪਨ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ, ਨਾਨੀ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਉਸਦੇ ਮੁੱਖ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਲੋਈ ਆਪਣੇਂ ਆਪ ਹੀ ਓੜ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਬੱਸ ਮਿਣਵੀਆਂ ਤੋਲਵੀਆਂ ਹੀ ਅਤੇ ਜਾਂ ਬੱਸ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮੈਥੋਂ ਕੁੱਝ ਨਾ ਕੁੱਝ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ। ਹਾਂ ਜੇ ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਕਮੀਜ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਬਟਨ ਟੁੱਟਿਆ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਕਦੀ ਕੋਈ ਸੀਣ ਮਾਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਨੀ ਤੋਂ ਫੜਕੇ ਇਹ ਕੰਮ ਆਪ ਕਰ ਦਿੰਦੀ। ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਵੀ ਘਰੇਲੂ ਗੱਲਾਂ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਮੈਂ ਰਾਵੀ ਉਪਰ ਐਵੇਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਜਿਹਾ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲਵਾਂ ਕਿ ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਹੈ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਕਹਿ ਦੇਵੇ। ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਤਾਂ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਪਰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਰਾਵੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।

ਕਦੇ ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸਦੇ ਡੈਡੀ ਨੇ ਕਿਧਰੇ ਹੋਰ ਗੱਲ ਕਰ ਵੀ ਲਈ ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਰਤਾ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗੀ। ਵਿਰੋਧ ਉਸਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਦੂਰ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਉਹ ਉਂਝ ਹੀ ਲੰਮੇ-ਲੰਮੇ ਹੌਂਕੇ ਭਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਸੁਰਖ਼ ਹੁਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸਾਡੇ ਘਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੱਕ ਵੀ ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਇਹ ਕੰਮ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉਸ ਨਾਲ ਤੁਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅੱਗੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਉਂਦਾ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਦੇ।ਘਰ ਤੋਂ ਘਰ ਤੱਕ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਹੀ ਏਨਾ ਕੁ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਜਵਾਬ ਅਗਲੇ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਰਾਤ ਹੀ ਘਰ ਛੱਡਣ ਜਾਣਾ ਪਵੇ।

ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਹੀ ਮਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣੇ ਹੀ ਸਾਰਾ ਬੋਰੀਆ ਬਿਸਤਰਾ ਸਮੇਟਕੇ ਰਾਤ ਦੀ ਗੱਡੀ ਹੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵਾਂ ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾਂ ਮੈਂ ਠੀਕ ਨਾਂ ਸਮਝਿਆ।ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪੰਜ ਕੁ ਦਿਨ ਹੀ ਤਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ,ਨਾਲੇ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ ਨਾਲੇ ਫਰਮ ਨੂੰ ਇਨਫਾਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ । ਉੱਧਰ ਜੁਆਇਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਤਾਂ ਅਜੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਪਏ ਸਨ।ਇਹ ਸੋਚਕੇ ਮੈਂ ਘਰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਪੰਜਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹਰ ਪਲ ਇਉਂ ਲੰਘਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਵਕਤ ਨੇ ਆਪਣਾਂ ਰੁੱਖ ਬਦਲ ਲਿਆ ਹੈ।ਵਕਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਵਕਤ ਮੈਥੋੰ ਗੁਜ਼ਰੇ ਵਕਤ ਦਾ ਕੋਈ ਬਦਲਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਕਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵਕਤ ਜਾਣ ਬੁੱਝਕੇ ਊਂਘਣ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ।

ਪਹਿਲੀ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੁਪਹਿਰ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਦੇ ਟਾਈਮ ਨੂੰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪਰ ਆ ਗਿਆ। ਗੱਡੀ ਤੁਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਨ ਵਿਚਲੀ ਇੱਕੋ ਹੀ ਗੱਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਂਗਾ ਰਾਵੀ ਕਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਮਿਠਾਈ ਵੀ ਖੁਆਏਗੀ ਅਤੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਕੇ ਨਾਨੀ ਕੋਲ ਕੋਈ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਇਹਨਾਂ ਛੇਆਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋਣੀ ਐ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਉੱਪਰ ਭਾਰੂ ਰਿਹਾ।ਮੈਂ ਇਹੋ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਰਾਵੀ ਮਿਲੇਗੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਪਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਰੰਗ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ।ਅਤੇ ਮੈਂ ਮੌਕਾ ਵੇਖਕੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲਿਜਾਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ “ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ। ਮੇਰੇ ਉਪਰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰਾ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।”

ਕਾਂਡ - ਚਾਰ

2009-01-07T20:59:00.001-08:00

ਗੱਡੀ ਸੱਤ ਵਜੇ ਮਾਨਸਾ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਵਾ ਸੱਤ ਵਜੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਘਰ ਇਕੱਲੀ ਨਾਨੀ ਹੀ ਸੀ ਉਹਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਓਪਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਰਾਵੀ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵੇਖਣ ਲਈ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਛੁਪ ਕੇ ਬੈਠੀ ਹੋਵੇਗੀ।ਇਹ ਤਾਂ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪਰਤਿਆ ਹੋਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਸਾਡੇ ਘਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਨਹੀਂ-ਇਹ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ।

ਨਾਨੀ ਛੋਟੀਆਂ–ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਜਿਹੇ ਵੇਖਦਾ, ਉਖੜਿਆ -ਉਖੜਿਆ ਜਿਹਾ ਉਹਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ।ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਿੰਨਾ ਬੇਗਾਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।ਦੂਰ–ਨੇੜਿਉ ਸੁਣਦੀਆਂ ਨਾਨੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਮੈਂ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰ-ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ।ਕਿ ਮਿੰਨੀ ਕਿਧਰੇ ਲੁਕੀ ਬੈਠੀ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਹੱਸਦਾ “ਚੋਰ ਉਏ-ਚੋਰ ਉਏ” ਦਾ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦਾ ਉਹਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖਿੱਚ ਲਿਆਵਾਂ ।

ਪਰ ਨਹੀਂ,ਅੰਦਰ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਵੀ ਤਾਂ ਕੀ, ਅੰਦਰ ਉਹਦਾ ਝਉਲ਼ਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਮਾ ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ,ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਮੈਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਉਣ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਲਾ ਕੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਤੁਰ ਗਿਆ।ਦਰਵਾਜੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਪੈਰ ਮੱਲੋ-ਮੱਲੀ ਉਧਰਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਏ ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਹੀ ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਹੈਰਾਨ ਸਾਂ ਕਿ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਮਨ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।

ਰਾਵੀ ਦੇ ਘਰ ਅੱਗੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਡਿਉਢੀ ਦਾ ਬੂਹਾ ਬੰਦ ਸੀ।ਅੰਦਰੋਂ ਬੰਦ ਸੀ, ਜਾਂ ਉਂਜ ਹੀ ਜੋੜ ਕੇ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ,ਇਸ ਬਾਰੇ ਭਲਾ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ?ਉਂਜ ਗਲੀ ਉਪਰਲੀ ਬੈਠਕ ਦੀ ਲਾਈਟ ਜ਼ਰੂਰ ਜਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਖ਼ੈਰ! ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਛੁੱਟੀਆ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ਣ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਖ਼ਤ ਵੀ ਤਾਂ ਆਇਆ ਸੀ । ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਰਤਣਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਰਾਵੀ … ਨਹੀਂ,ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ । ਪਰ ਉਹ ਮੇਰਾ ਖ਼ਤ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਗਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਉਦੋਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ।ਇਹ ਸਭ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਕੁੱਝ ਸੋਚਦਾ, ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਘਰ ਪਰਤ ਆਇਆ ।

ਉੱਭਲਚਿੱਤੀ ਜਿਹੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ।ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਖਬਰੇ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਹੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ । ਨਾਨੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਾਂ ਸੀ ,ਪਰ ਇਹ ਸੋਚਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਿਆ ਕਿ ਨਾਨੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਸੋਚੇਗੀ ।ਹੋਰ ਘਰਦਿਆ ਦੀ ਸੁੱਖ ਨਾ ਸਾਂਦ ,ਆਉਂਦੇ ਨੂੰ ਹੀ ਰਾਵੀ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਪੈ ਗਿਆ । ਪਰ ਨਹੀਂ ਨਾਨੀ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ।ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।ਆਪਣੇ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੂਧਾ ਪਿਆ ਸਾਂ,ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਪੈਣ ਦੀ ਆਦਤ ਹੈ । ਨਾਨੀ ਨੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੂੰ-ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਦਾ ਜੁਆਬ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ।ਵੈਸੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈ। ਗ਼ਲਤ ਜਾਂ ਠੀਕ..।ਮੈਂ ਉਹਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।ਉਸ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਦਿੱਲੀ ਵੇਖੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਫੜ ਲਏਗੀ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ-ਕਰਦੀ ਨਾਨੀ ਦੇ ਘੁਰਾੜੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲੱਗ ਪਏ।ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ ਰਹੀ ਸੀ । ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਕਿੱਥੇ ਆ ਰਹੀ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਮਿੰਨੀ ਦੇ ਝਾਉਲ਼ੇ ਜਿਹੇ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੁਰੀ ਆਈ ਹੈ ।ਮੇਰੇ ਮੰਜੇ ਦੀ ਬਾਹੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ ।ਮੈਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਉੱਤੇ ਸਿਰ ਧਰ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ। ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ ਕਿ ਝਾਉਲ਼ੇ ਵੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ?

ਨਹੀਂ,ਅਜਿਹਾ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।ਕਿਤੇ ਘਰਦਿਆਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੜਾਈ ਹੀ ਨਾਂ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ । ਪਰ..ਫਿਰ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਰਾਵੀ ਦਾ ਕੀ ਕਸੂਰ? ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਉਣੋਂ ਵਰਜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ।ਪਰ ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ।ਰਾਵੀ ਆਪ ਵੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਮਨ ਤੇ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ।ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ , ਜੋ ਅਜੇ ਮੇਰੇ ਉਹਲੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ।

ਕਾਂਡ - ਪੰਜ

2009-01-07T20:58:00.000-08:00

ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆਈ ਜਾ ਨਹੀਂ ।ਪਰ ਏਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪਤਾ ਹੈ ,ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਜਾਗ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ,ਉਦੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧੁੱਪ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ।ਸੂਰਜ ਐਨ ਸਿਖਰ ਵੱਲ ਤੁਰਿਆ ਆ ਚੁਕਿਆ ਸੀ ।-‘ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚਾਹ ਤੱਤੀ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਹਲੂਣਿਆਂ ਪਰ ਤੂੰ ਕੁਸਕਿਆਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ’… ਉੱਠ ਕੇ ਅਜੇ ਪੈਰੀਂ ਚੱਪਲਾਂ ਹੀ ਪਾਈਆਂ ਸਨ ਕਿ ਨਾਨੀ ਦੇ ਬੋਲ ਕੰਨੀ ਪਏ।… ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਅੱਖਾਂ ਮਲ਼ਦਾ ਨਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ।ਉਸ ਦੇ ਕਹੇ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਉਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ ਸੌਂ ਕੇ ਉਠਿਆ ਹੋਵਾਂ,ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂ।ਪਰ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਪਿਛਲਾ-ਜਾਣੀ ਕੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਪਿਛਲਾ-ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਿਆ ਸਾਂ ।ਸਭ ਕੁੱਝ ਮੇਰੇ ਇਉਂ ਯਾਦ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ ਦੇ ਬਰੇਤੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਮਦ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਕੁੱਝ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਵੇ ,ਮਨ ਮਸਤਕ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਕੱਲ੍ਹ ਸੀ ।ਕੱਲ੍ਹ ਵਾਂਗ ਹੀ ਨਿਗਾਹ ਸਾਰੇ ਵਿਹੜੇ ਉੱਤੋਂ ਘੁੰਮ ਕੇ ਰਸੋਈ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਕਿਧਰੇ ਅਟਕ ਗਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਰਾਵੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਗਰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।ਹੁਣੇ ਹੀ ਗਰਮ ਚਾਹ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇਗੀ ਅਤੇ ਅਚੇਤ ਬੈਠੇ ਹੀ ਮੇਰੀ ਗੱਲ੍ਹ ਨਾਲ ਛੁਹਾ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰ ਕੇ , ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਚਾਹ ਦੇਕੇ ਵਾਪਸ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਜਾਵੇਗੀ ।ਬੋਲੇਗੀ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ।ਉਂਝ ਵੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਐਨ ਉਲਟ ।

ਦਾਤਣ ਕਰਦਾ-ਕਰਦਾ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ।ਇੱਕ ਗੱਲ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਚੇਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰ ਨਾਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂ ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛਾਂ?.....ਕੀ ਸੋਚੇਗੀ ਉਹ?..... ਸਬੰਧਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸੋਚਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ।ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ ਹਾਂ।ਨਾਲੇ ਅਜੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸੇ ਘਰ,ਇਸੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ।ਬੇਸ਼ੱਕ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ,ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇੰਨੀਆਂ ਕੁ ਤਾਂ ਹੋ ਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਜੇ ਇਥੇ ਚਾਹਾਂ ਵੀ, ਤਾਂ ਚਾਰ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ ।

ਦਾਤਣ ਕਰਦਾ-ਕਰਦਾ ਸਹਿਜ-ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਤੁਰਿਆ ।ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਜਾਵਾਂਗਾ ਕਿਧਰ? ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ।ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਵੀ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ ।ਉਸ ਦੇ ਡੈਡੀ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹੇ ਦਾਤਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ।ਨਿਗਾਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ ਸੀ ।ਮੈਂ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁਲਾਈ ।ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹਾਲ ਚਾਲ ਪੁਛਿਆ ਅਤੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਮਾਰਦੇ ਮਾਰਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਤੁਰ ਗਏ ।ਮਨ ਅੰਦਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰੇਤ ਜਿਹੀ ਕਿਰ ਗਈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਥੋਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਪਰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਮ ਇਹ ਉਦਾਸੀ ਘਰ ਕਰ ਗਈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ।ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ . . . ਹੋ ਸਕਦੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੇਰੀ ਆਮਦ ਬਾਰੇ ਹੀ ਦੱਸਣ ਗਏ ਹੋਣ. . .ਨਹੀਂ ,ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਤਾਂ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ ।ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਹੈ ਬਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆਂ ਹੋਵੇ ।ਇਉਂ ਤਾਂ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ।

ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਫੇਰ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ ।ਰਜਾਈ ਤਾਣ ਲਈ ।ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਦੇਰ ਪਿਆ ਰਿਹਾ,ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਠਿਆ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਸਿਰ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਪਾਣੀ ਉੱਬਲ ਉੱਬਲ ਕੇ ਕਮਲਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।ਬੱਸ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੇ ਕੁੱਝ ਆਪਣਿਆਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਤੱਤਾ ਪਾਣੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਦ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਵਾਰਨਾ ਸੀ।

ਕੋਸੀ ਧੁੱਪ ਸੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਵਾਂਗ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗੀ।ਸਿਰਫ ਇਸੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਠੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਵੀ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ ਪਰ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ,ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹਲੇ ਹੋ ਗਿਆ।ਆਪਣੀ ਇਹ ਸੋਚਣੀ ਵੀ ਫਜ਼ੂਲ ਜਿਹੀ ਲੱਗੀ ।ਨਹਾ ਕੇ, ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਕਰ ਚੁਕਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਨਾਨੀ ਤੋਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਹੀ ਲੈਣੈ, ਜਿਸ ਉਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤਾ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮਝੀ ਬੈਠਾ ਸੀ।ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ ਵੀ ਮੇਰਾ ,ਬਚਪਨ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੀਹਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ।ਨਾਨੀ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਫੜਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਬੈਠ ਗਈ ।ਇੱਕ ਦੋ ਬਾਰ ਮੈਂ ਨਾਨੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ,ਇੱਕ ਦੋ ਬਾਰ ਰੋਟੀ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵੱਲ . . . . .।

‘-ਹੈਂ ਬੇਬੇ,. . ਕਿਵੇਂ ਰਾਵੀ ਹੁਣ ਏਥੇ ਆਉਣੋਂ ਹਟਗੀ?’. . ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾਂ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਬੁਰਕੀ ਤੋੜਦੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਦੋਂ ਮੇਰਿਆਂ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਰ ਗਏ ।ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਨਾਨੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਭਾਪਣ ਲਈ ਨਾਨੀ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ।

‘-ਆਉਂਦੀ ਕਿਉਂ ਨੀ ,ਆਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਐ।’ ਨਾਨੀ ਦੇ ਬੋਲ ਮੈਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੇ ।ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਰੌਅ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਸੀ ?ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵੇਲੇ ਨਾਨੀ ਦਾ ਭਾਵ ਕੀ ਸੀ ?ਇਹ ਬੋਲਣ ਵੇਲੇ ਨਾਨੀ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਕਿਧਰ ਸੀ ? ਇਹ ਬੋਲਣ ਵੇਲੇ ਨਾਨੀ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਅਤੇ ਮੱਥਾ ਕਿਸ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਸੀ ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਮੈਂ ਰੱਤੀ-ਭਰ ਵੀ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।ਪਰ ਇਹ ਜੁਆਬ ਸੁਣ ਕੇ ਇਉਂ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਬੁਰਕੀ ਚਿੱਥੀ ਜਿਹੀ ਨਾਂ ਜਾ ਸਕੀ ਹੋਵੇ ।

‘-ਐਥੇ ਈ ਐ ,ਜਾ ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਗਈ ਹੋਈ ਹੈ ?’ ਇਸ ਵੇਰ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਨੀ ਦੇ

ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਗਲਾਂ ਥਾਲ਼ੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ।

‘-ਐਥੇ ਈ ਐ,’।ਨਾਨੀ ਦਾ ਭਾਵ ਸਹਿਜ ਸੀ ।ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਨ ।ਫਿਰ ਭਲਾ ਮੈਂ ਕੀ ਸਮਝਾਂ?

‘-ਫੇਰ ਆਈ ਕਿਉਂ ਨ੍ਹੀ ?’ ਮੇਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰਤਾ,ਮੋਹ,ਮਾਯੂਸੀ ਅਤੇ ਰੁਖਾਈ ਵੀ ਸੀ ।ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਅਪਣੱਤ।ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਸਮਝ ਗਿਆ ।

‘………’,ਨਾਨੀ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ ਸਗੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਬੂਹੇ ਵੱਲ ਏਦਾਂ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਜਨਬੀ ਅੰਦਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਲੱਗਿਆ ,ਜਿਵੇਂ ਨਾਨੀ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਅਣਗੌਲੀ ਹੀ ਨਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ. . . ਪਰ ਨਹੀਂ ,ਉਸ ਵਿੱਚ ਏਦਾਂ ਦਾ ਵਲ ਫੇਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਬੈਠੀ-ਬੈਠੀ ਨੇ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆਂ ਜਾਂ ਨਹੀ ,ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰੋਟੀਆਂ ਸਨ ।ਮੈਥੋਂ ਬਿਨਾ ਪੁੱਛੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਮੇਰੀ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਈ ।

‘-ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਧੀਆ ਚਲਦੀ ਐ ਬੇਬੇ ਹੁਣ ?’ ਮੈਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਛੋਹੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।

‘-ਹੁਣ ਤਾਂ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਜਾਣੀਂਦੀ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਣੋਂ ਜਾਣੋ ਹਟਗੀ ,’ ਇਸ ਵੇਰ ਇਉਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ,ਜਿਵੇਂ ਨਾਨੀ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਵਸੀ ਘੁਲ਼ੀ ਹੋਵੇ ।

‘-ਕਿਉਂ ਬੱਸ ਥੱਕਗੀ ?’ ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਦਾਸੀ ਸੀ ।

‘-ਥੱਕੀ ਕਾਹਨੂੰ ,ਥਕਾਤੀ ਪੁੱਤ ’।ਨਾਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹਉਕਾ ਨਿਕਲਿਆ।

‘-ਕੀ . . . . . ਈ ‘ . . . ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮੂੰਹ ਦੀ ਬੁਰਕੀ ਫੁੱਲੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਪਰ . . . ਛੇਤੀ ਹੀ ਫੁੱਲਣ ਲੱਗ ਪਏਗੀ।

‘-ਆਉਂਦੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਉਹਦਾ ਵਿਆਹ ਐ. . . । ਪੂਰੇ ਸੱਤ ਦਿਨ ਨੇ।’

ਪਿਛਲੀ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਸੁਣੀ ਨਹੀਂ ।ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਸਹਾਰਾ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।. . . ਮੈਨੂੰ ਹੱਥੂ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚਲੀ ਬੁਰਕੀ ਥਾਲ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ।. . .ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅੰਬਰ ਛਲਣੀ –ਛਲਣੀ ਜਾਪਿਆ ।

ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਰੂਹ. . ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਅੰਦਰ ਤੜਫ਼ ਰਹੀ ਸੀ।

ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਪਰਛਾਵੇਂ ਉਤਰਦੇ ਨਿੱਤ ਤੱਕਦਾ ਸਾਂ ।ਆਪਣੇ ਜਿਸਮ ਤੋਂ ਸੱਪ ਉਤਰਦੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤੱਕੇ।

ਕਾਂਡ - ਛੇ

2009-01-07T20:56:00.000-08:00

ਮੌਸਮ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਰਾਪ ਬਣ ਗਿਆ ।

ਹੋਰ ਅਗਲਾ ਪਲ ਮੈਨੂੰ ਨੋ-ਮੈਨਜ਼-ਲੈਂਡ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਬਾਜ਼ਾਰ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ,ਭੀੜ ਦਾ ਰੌਲ਼ਾ,ਅਤੇ ਰੌਲ਼ੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਮੈਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਪਾਰ ਕੀਤੀ ।ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸਾਂ ,ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਉਜੜੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਰਗਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਐਨ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਬੈਂਚ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਬੈਠਾ ਸੀ ।. . ਇਕੱਲਾ. . ,ਉਦਾਸ. . , ਵੀਰਾਨ. . , ਮਾਯੂਸ . . ਅਤੇ ਪੋਰ-ਪੋਰ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ।

ਰਾਵੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਿਧਰੇ ਹੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ,ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਸਹਿ ਸੀ ।

ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ ।ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਸਾਵਾਂਗਾ।ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਝ-ਕੁੱਝ ਮਾਣ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ,ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਉਠੀ ਉਸ ਸੋਚ ਉੱਤੇ ਕਿ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਮਿਰਜ਼ੇ ਦੀ ਰੂਹ ਜ਼ਰੂਰ ਵਸਦੀ ਹੈ ।ਮੇਰਾ ਰਾਵੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ।ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਵਿਆਹੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ।

ਵਕਤ ਸੀ, ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ।ਪਰ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸੇ ਬੈਂਚ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸਾਂ ।ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਧਰ ਜਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ।

ਇਹ ਘਟਨਾ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਏਨਾ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਬਣ ਕੇ ਖਲੋ ਗਈ।ਨਿਰੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਕੰਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ।ਮੈਂ ਇਹ ਪਹਾੜ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗਾ? ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਵੇ , ਮਨ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਸੋਚ ਹੀ ਸੋਚ ਸੀ ।ਕੋਈ ਪਿਛਲੀ ਯਾਦ ਵੀ ਚੇਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਭਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ ਕਿ ਪਲ ਦਾ ਪਲ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸਰ ਜਾਵੇ ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਾਨੀ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ।ਜੋ ਕੁੱਝ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ, ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਕੰਨੀ ਕਤਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ।ਹੁਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ।ਹੁਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ,ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਕੇ ਠੰਡੀ ਪੈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ।ਹੁਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਐਨਾ ਸਮੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬੀਤੇ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਘਟਨਾ ਜਿਊਂਦੀ ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ।

ਇਹ ਕੀ ,ਅਜਿਹਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ।

ਨਵੇਂ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਜੁਆਇਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਰੁਟੀਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਪਰਲਾ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਸੋਚਦਾ ਮੈਂ ਰਾਵੀ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਵੇਰ ਵੀ ਨਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਈ ।

ਏਨਾ ਸਾਰਾ ਜ਼ਬਤ।ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਵੇ ਖੜੋਤੇ ਪਹਾੜ ਜਿੱਡਾ ਜ਼ਬਤ ਮੈਂ ਵੀ ਜਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਨੇ ਵੀ ।ਕਿਵੇਂ ? ਸਭ ਕੁੱਝ ਸਮਝ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ। ਖੈਰ! ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਨਾਨੀ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉਹ ਏਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਾਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ।ਇਸ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ ।ਰਾਵੀ ਦਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ,ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਘਾਟ ਜ਼ਰੂਰ ਮਹਿਸੂਸਦਾ ਸੀ ।ਅੱਗੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ।ਮਾਮੀ (ਰਾਵੀ ਦੀ ਮੰਮੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਾਮੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ) ਤੋਂ ਕਦੀ ਮੈਂ ਸੇਵੀਆਂ ਖਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਆਲੂ ਗੋਭੀ ਵਾਲੇ ਪਰਾਉਂਠੇ ।ਮਾਮੀ ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਜਦੋਂ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਏਨੀਆਂ ਕੁਤਕੁਤੀਆਂ ਉਠਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਕੁੱਝ ਵਾਰਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ।

ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤਿੰਨ –ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਨੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਦੀ ਰਹੀ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਕੀ ਤੋਹਫਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।ਕੀ ਦੇਈਦਾ ਹੈ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ. .ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚਿਆਂ ਹੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ – ਦੇਖੀ ਜਾਊਗੀ ।

ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਦ ਜਾਣ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਾਨੀ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸਮਝ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਸਕੇ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਵੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕੇ ਉਦਾਸ ਹਾਂ।ਘਰੋਂ ਪੈਰ ਤਾਂ ਉੱਠਦੇ ਸਨ ਉਸਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਹੀ ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਮਨ ਕਿੱਧਰ ਰੂਪੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ?

‘-ਐਂ ਕਰੀਂ ਫੇਰ ਸਾੜ੍ਹੀ ਲੈਦੀਂ। ਜੇ ਸਾੜ੍ਹੀ ਨੀ ਲੈਣੀ ,ਫੇਰ ਸੂਟ ਲਿਆ ਦੀ,’ ਨਾਨੀ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਿਫ਼ਟ ਦੇਵਾਂ ।ਪਰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਿਨ ਤਾਂ ਲਵੇਗੀ ,ਪਰ ..ਮੇਰੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਕੁ ਤੀਕ ……?

-‘ਸਾੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਸੂਟ ਮੈਨੂੰ ਖਰੀਦਣਾ ਤਾਂ ਆਉਂਦਾ ਨ੍ਹੀਂ,’।ਮੈਂ ਨਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਰੁੱਖਾ ਜਿਹਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ।ਨਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ,ਜੇ ਰਾਵੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਹੱਸਦੀ ਨੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਸੂਟ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ,ਫੇਰ ਦੇਖਦੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ।

-‘ਨਾ ਫੇਰ ਤੂੰ ਈ ਦੱਸ ਦੇ,ਤੂੰ ਕੀ ਦੇਵੇਗਾ,’।ਨਾਨੀ ਪੂਰੇ ਅਤੇ ਭਰੇ ਜੁਆਬ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ।

-‘ਦੇਖੀ ਜਾਊ, ਮੌਕਾ ਦੇਖੂੰ, ਜਿਹੜਾ ਕੁੱਝ ਚੰਗਾ ਲੱਗਿਆਂ, ਲਿਆ ਦੂੰ ਬੇਬੇ’।ਮੈਂ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪਿੱਛਾ ਜਾ ਛਡਾਉਣ ਦੇ ਰੌਂਅ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਾ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ।

ਕਾਂਡ - ਸੱਤ

2009-01-07T20:54:00.001-08:00

ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਕਿ ਮੈਂ ਨਾਵਲ ‘ਚੱਕ ਨੰਬਰ ਛੱਤੀ’ ਅਤੇ ‘ਵਾ ਵਰੋਲਾ’ਪੜ੍ਹੇ ਸਨ । ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਪਣੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਵਲ ਹੀ ਦੇ ਦਿਆਂ। ਜੇ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੇਗੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਯਾਦ ਤਾਂ ਆਇਆ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ ।

ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਵਲ ਖਰੀਦਿਆ, ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ,-‘ਉਹਨਾਂ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਹਣੇ ਵਜੋਂ ਜਿਹੜੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਕੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ……’

ਦੂਜੇ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁੱਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆਂ,-‘ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਮੈਂ ਉਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਰੱਖਾਂਗਾ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਕਦੀ ਵੀ ਮਨਾ ਨਹੀਂ ਸਕਣਾ’।ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਸੋਚਣਾ , ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਜਰਨਾ ।

ਕਿੰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਬੀਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ,ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੀੜ ਦੇ ਕਹਿਕਹੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।

ਹਰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ ਸੀ ।ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ।

-‘ਮਾਮੀ ਜੀ,ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਖਰੀਦਣਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਹਿ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਆਦੀਆਂ ਨੇ। ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣੀਆਂ। ’ ਰਾਵੀ ਦੀ ਮੰਮੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਫੜਾਉਂਦਿਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਕਿੰਨ੍ਹਾਂ-ਕਿੰਨ੍ਹਾਂ ਲਾਲਸਾਵਾਂ ਦਾ ਸਿਵਾ ਬਲ਼ਿਆ, ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਸੀ।

-‘ਲੈ ਪੁੱਤ,ਕਿਉਂ ਨੀਂ? ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਐ’। ਇਹ ਬੋਲ ਸ਼ਾਇਦ ਖੜ੍ਹੇ ਦੇ ਜਾਂ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇ ਮੇਰੇ ਕੰਨੀ ਪਏ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕੜਾਹੀ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਕੋਲ ਬੈਠਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਬੈਠ ਗਿਆ।

ਕੀ ਰਾਵੀ ਏਨੀ ਦੂਰ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਗਿਫਟ ਦੇਣ ਵੀ ਨਾ ਜਾ ਸਕਿਆ ? .....ਜਾ ਤਾਂ ਸਕਦਾ ਸੀ ਪਰ ਨਾਨੀ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੀ- ਦੂਜੀ ਵੇਰ ਆਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਸੋਚਣਗੇ ।

ਅੰਦਰੋਂ ਮੇਲਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਗਾਂ ਦਾ ਛਣਕਾਟਾ ਮੇਰੇ ਕੰਨੀ ਪੈਂਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੱਠੀ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਹੋਰ ਭੁਰ ਜਾਂਦਾ ।ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੁੰਦੀ ਤਿੜ-ਤਿੜ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਣਦੀ।

ਅੰਦਰੋਂ ਉੱਚਾ ਹਾਸਾ ਉਠਦਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਅੰਦਰ ਆਕੇ ਹੋਰ ਖੌਰੂ ਪਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ।

ਪਰੀਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬੇ-ਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਹੀ ਮੁੱਖ ਪਰੀਹਾ ਸਾਂ ,ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਰੁਝਿਆ ਹਾਂ।ਮਾਮੀ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੀ ਮੇਰੇ ਉਪਰ ਹੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।ਪਰ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖੁਆਉਣ ਵੇਲੇ ਉਸਦੀਆਂ ਮਾਸੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਖਾਸ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਬਣ ਖੜੋਤੀਆਂ ਸਨ ।

ਕੇਹਾ ਮਜ਼ਾਕ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੱਥਰ ਉੱਤੇ ਆਪ ਰੰਗਦਾਰ ਲਿਬਾਸ ਪਹਿਨੀ ਟਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸਾਂ।

ਬਰਾਤ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਆਈ ਸੀ ।ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਬੇਸ਼ੱਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਜਾਣਦਾ , ਪਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਸਾਂ ।ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਤੋਂ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸਾਂ। ਉਹੀ ,ਜੀਹਨੇ ਮੇਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਨੂੰ ਡੰਕੇ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ।ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.. .. ਔਹ ਖੰਡਰ ਤੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਹਨ ।

ਜੀਹਨੇ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸਰਹੱਦ ਅੰਦਰ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਬੇ ਪਨਾਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ,ਗੁਲਾਬੀ ਪੱਗੜੀ ਵਾਲੇ ਕਾਲੇ ਧਾੜਵੀ ਨੇ ।

ਮੈਂ ਭੱਠੀ ਕੋਲ ਬੈਠਾਂ ਰਿਹਾਂ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਗਨ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ।

ਉਹ ਜੋ ਲੁੱਟਣ ਆਏ ਸੀ .. .. ਲੁੱਟਕੇ ਬੂਹੇ ਕੋਲ ਖਲੋਅ ਗਏ।

ਸੂਰਜ ਬਿਨ ਦਸਤਕ ਦਿੱਤਿਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਢਲ ਗਿਆ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ।

ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹਨਾਂ ਹਉਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਸੀ ਜਾਂ ਮਨਫ਼ੀ ਪਰ ਰਾਵੀ ਦੀਆਂ ਲੇਰਾਂ ਮੇਰਾ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਛਿੱਲ ਗਈਆਂ।

ਉਸ ਗੁਲਾਬੀ ਪਗੜੀ ਵਾਲੇ ਅਜਨਬੀ ਦੇ ਬੁੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਸੀ। ਪੋਲੇ-ਪੋਲੇ ਪੱਬ ਧਰਦੀ ਰਾਵੀ ਦੇ ਰੋਣ ਵਿੱਚ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਤਰਲਾ ਸੀ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੁਸਕਾਨ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ ਉਹ ਤਰਲਾ ਮੈਥੋਂ ਸੁਣਿਆ ਨਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਾਹਲੇ ਕਦਮੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ ਮਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਬੂਹੇ ਉੱਪਰ ਨਾ ਡੁੱਲ੍ਹ ਜਾਵੇ।

ਕਾਂਡ - ਅੱਠ

2009-01-07T20:49:00.000-08:00

ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਗੱਡੀ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਰੌਲਾ ਹੈ।ਇਸ ਰੌਲ਼ੇ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਧਿਆਨ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।ਅੱਖਾਂ ਮਲ਼ਦਾ ਮੈਂ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।ਵੈਸੇ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੀ ਕਦੋਂ ਸੀ।

ਇਹ ਸੱਚ ਸੀ।

ਲੋਕ ਕਾਹਲ਼ੀ- ਕਾਹਲ਼ੀ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਲੈਕੇ ਉੱਤਰ ਰਹੇ ਸਨ।ਡੱਬਾ ਤਕਰੀਬਨ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ।ਮੈਂ ਬਰਥ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉੱਤਰਿਆ।ਬਾਹਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਚਾਨਣ ਹੈ।ਅਗਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਡਿਪਾਰਚਰ-ਅਰਾਈਵਲ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਈ ਹੈ।ਮੈਂ ਵੀ ਹੌਲੇ ਜਿਹੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਡੱਬੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮਰਕਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਫੀ ਹਨੇਰਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ੈੱਡ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰਿਆਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹੁ ਫੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।ਘੜੀ ਉੱਪਰ ਟਾਈਮ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਛੇ ਵੱਜ ਰਹੇ ਹਨ।ਪਹੁ ਫੁੱਟਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦਫਤਰ ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਹੈ ਉਹ ਨੌਂ ਵਜੇ ਖੁੱਲਣਾ ਹੈ।ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਹੀ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ।ਕਿਵੇਂ ਬੀਤੇਗਾ ਇਹ ਸਮਾਂ? ਖ਼ੈਰ! ਮੈਂ ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਉੱਥੋਂ ਹਿੱਲਦਾ ਹਾਂ। ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਕੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।ਅਜੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁੱਝ ਰਿਹਾ।ਦਫਤਰ ਵੀ ਏਨੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਰਦਿਆਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਬੀਤ ਜਾਣ।

ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਅੰਦਰ ਵੜ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।ਚਾਹ ਪੀਦਿਆਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਜਰੂਰ ਬਤੀਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।ਅਜੇ ਵੀ ਬੈਠਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਪੋਸਟਰ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।ਇਹ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਦਮੀ ਐਵੀਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਬਥੇਰੀ ਅਵਾਰਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਧਰੋਂ ਆਇਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖਕੇ ਹੀ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹਨ।ਮੈਂ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਤੁਰਿਆ ਇੱਕ ਢਾਬਾ ਨੁਮਾ ਦੁਕਾਨ ਅੰਦਰ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕਰਨ ਜਾ ਬੈਠਿਆ।

ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਹੋ ਗਿਆ।ਸਾਢੇ ਸੱਤ ਵੱਜ ਗਏ ਹਨ।ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ਼ਤਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਅੱਠ ਵਜਾ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਦਫਤਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।

ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਖੋਹ ਲਿਆ ਹੈ ਇਸ ਬੀਤੇ ਵਰ੍ਹੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ।

ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਦ ਰਾਵੀ ਦੇ ਪਾਪਾ ਅਚਨਚੇਤ ਹੀ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਵਸੇ। ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ‘ਉਸ’ ਨੂੰ ਟਰੰਕ ਕਾਲ ਕਰਕੇ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਰਾਵੀ ਦੀਆਂ ਭੁੱਬਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੱਥਰੂ ਮੇਰੇ ਹੀ ਗੋਡਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਦੇ ਟੁੱਟਦੇ ਬਣਦੇ ਹਉਕਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹੀ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਸਮੇਟਣ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।

ਰਾਵੀ ਦੇ ਪਾਪਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਹੋਰ ਤਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੇਰੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਸੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਜਾਪਦਾ ਰਿਹਾ ਮੋਢਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਹੋਵੇ ਲਾਸ਼ ਮੇਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਪਰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਵੀ ਵੀ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ਼ੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।

ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਕੇ ਮੈਂਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਉਹ ਆਇਆ ਜਿਹੜਾ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਗੰਢ ਬਣਾਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਘੁੱਟਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅੰਤਮ ਅਰਦਾਸ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਰਾਵੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਰਹੀ ਪਰ ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਘਰ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।

ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਵੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਚਿਹਰਾ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨੇ ਧੋ ਦਿੱਤਾ।

ਮਾਮੀ ਜੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਰਹਿ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਿਆ।

ਹੋਰ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਠਹਿਰ ਕੇ ਰਾਵੀ ਜਦੋਂ ਚਲੀ ਗਈ ਤਾਂ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਮਾਮੀ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉੱਜੜੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ।

ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਦਫਤਰ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮੀਂ ਪਰਤਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਾਮੀ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਕੇ ਜਾਣ ਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।

ਮਾਮੀ ਜੀ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਝੱਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂਦੀ।

ਉਹ ਹੱਸੇ ਤਾਂ ਕੀਹਦੇ ਨਾਲ ? ਲੜੇ ਤਾਂ ਕੀਹਦੇ ਨਾਲ ?

ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਨਾਂ ਰਾਵੀ ਆਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਚਿੱਠੀ। ਮਾਮੀ ਜੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ-‘ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਆਉਲ਼ਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਨਾਲੇ ਮੈਂ ਪਰਾਹੁਣੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹਿਕੇ ਤੋਰਿਆ ਸੀ’।

-‘ਮਾਮੀ ਜੀ ਗੱਲ ਥੋਡੀ ਠੀਕ ਐ ਪਰ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਐ।ਆਦਮੀ ਉੱਥੇ ਆਦਮੀ ਬਣਕੇ ਨਹੀਂ ਮਸ਼ੀਨ ਬਣਕੇ ਜਿਉਂਦੇ ਨੇ।ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਹਲ ਮਿਲ਼ਦੀ ਐ।ਨਾਲੇ ਹੈ ਕਿਹੜਾ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ।ਤੁਸੀਂ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਥੋਡੇ ਕੋਲ ਹੀ ਤਾਂ ਹਾਂ।’ਮੈਂ ਮਾਮੀ ਜੀ ਦਾ ਧੀਰਜ ਰਖਾਉਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਕੁੱਝ ਗਿਣੇ ਮਿੱਥੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ।

ਕਾਂਡ - ਨੌਂ

2009-01-07T20:46:00.000-08:00

ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਰਾਵੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈ। ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ।ਸੀਮਤ ਜਿਹੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ,-‘ਮੰਮੀ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ।ਮੈਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕੀ ।ਮੈਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦੇਣਾ ।ਤਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਹੈ ,ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਦਫਤਰੀ ਕੰਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ।ਤੁਸੀਂ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ।ਮੇਰੀ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਅੰਬੋ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕਹਿਣੀ ।ਤੇ ਸੱਚ ਹੁਣ ਤਾਂ ਲਾਲੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਐ।ਅੰਬੋ ਹੋਰੀ ਉਹਦੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਲਾਲੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਆਹ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਖਾਵੇ ।ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ……ਰਾਵੀ।’

ਮੈਂ ਖ਼ਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁੰਨ ਅਤੇ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ।ਮੇਰੇ ਚੇਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਫੇਰ ਕੋਈ ਹਿਲਜੁਲ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।

ਮਾਮੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ-ਟੱਕ ਨੀਝ ਲਾਈ ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਚਿੱਠੀ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ ।ਨਾ ਮਾਮੀ ਕੁੱਝ ਬੋਲ ਸਕੀ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ।

ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ !

-‘ਚੰਗਾ ਮਾਮੀ ਜੀ ,ਮੈਂ ਚਲਦਾ ਹਾਂ ।‘ ਮਾਮੀ ਇੱਕ ਦਮ ਤ੍ਰਭਕੀ ਅਤੇ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਸਾਫ ਕਰ ਲਈਆਂ ।

-‘ਹਾਂ ਪੁੱਤ, ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ ਹੋ ਗਿਆ ।ਜਿਹੇ ਜੇ ਚੰਦਰੀ ਦੇ ਨਸੀਬ ।ਠੀਕ ਈ ਆਹਦੀ ਐ ਪੁੱਤ ਉਹ ਵੀ।ਤੂੰ ਵੀ ਆਵਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਖਾ ਈ ਦੇ ਉਹਨੂੰ’।

ਮੈਂ ਕੁੱਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ।ਬੋਲਦਾ ਵੀ ਕੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਂ ਲੱਗੀ ,ਮਾਮੀ ਕੀ ਬੁਝਾਰਤ ਜਿਹੀ ਪਾ ਗਈ ਹੈ।

-‘ਇਉਂ ਚੁੱਪ ਬੈਠਿਆਂ ਨ੍ਹੀਂ ਸਰਨਾ ਪੁੱਤ ।ਰਾਵੀ ਦੇ ਪਾਪਾ ਜੀ ਨੇ ਬਥੇਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ ।ਪਰ ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਨੇ ਈ ਪੱਟੀ ਨ੍ਹੀਂ ਬੱਝਣ ਦਿੱਤੀ ।ਔਹ ਪ੍ਰਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠੀ ਐ ਮੇਰੀ ਧੀ।ਐਥੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ ਤਾਂ ਸੀ ।”

-‘ ਐਹੋ ਜੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੋਗੀ ,ਮਾਮੀ ਜੀ ?”

-‘ਗੱਲ ਕੀ ਹੋਣੀ ਸੀ ਪੁੱਤ ।ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਗੱਲ ਤੋਰੀ ਸੀ ।ਮੈਂ ਵੀ ਰਾਵੀ ਦੇ ਪਾਪਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਬਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮੁੰਡਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਣਾ ।ਨਾਲੇ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਭੇਤੀ ਆਂ।ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਦਿੱਲੀ ਸੀ।ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਪਾਪਾ ਨੇ ਗੱਲ ਚਲਾਈ ।ਸਾਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਧੀਆਂ ਹੋਗੀ ।ਪਿੱਛੋਂ ਜਾ ਕੇ ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਨੇ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦਾ ਰੱਫੜ ਪਾ ਲਿਆ ।ਮਿੰਨੀ ਦੇ ਪਾਪਾ ਚੁੱਪ ਕਰ ਕੇ ਘਰ ਆ ਗਏ ।ਮੈਂ ਫੇਰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇੱਕੋ ਤਾਂ ਧੀ ਐ ,ਫੇਰ ਆਪਾਂ ਕੀਹਨੂੰ ਦੇਣੈ।ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੰਨਣ ਨਾ, ਪਰ ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਨੇ ਗੱਲ ਤੋਰੀ।..ਜਿਉਣ –ਜੋਗੀ ਉਹ ਤਾਂ ਉਥੇ ਬੈਠੀ ਵੀ ਤੇਰਾ ਐਨਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਦੀ ਐ।..ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਕਿਹਾ, ਅਸੀਂ ਮੰਨ ਲਿਆ ।ਪਰ ਫੇਰ ‘ਗੋਤਾਂ’ ਤੇ ਉੱਤਰ ਆਏ ।ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੋਚੀ ਈ ਨ੍ਹੀਂ ਸੀ ।ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਧੜਕਿਆ ਪੁੱਤ ਓਦੋਂ ਗੋਤ ਭਿੜਗੇ ।ਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਕਰਾਈ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਫਿਰ ਗਿਆ ।ਫੇਰ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਪਿਉ ਮੰਨਿਆ ਈ ਨ੍ਹੀ। ਰਾਵੀ ਦੇ ਪਾਪਾ ਜੀ ਵੀ ਏਸ ਗੱਲ ਦੀ ਤੜੀ ਮੰਨਗੇ।ਅਖੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਧੀ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਤ ਲੈਣੈ।ਫੇਰ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੀ ਅੱਚਵੀ ਜੀ ਲੱਗਗੀ ਬਈ ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੁੰਡਾ ਕਦੋਂ ਥਿਆਵੇ।ਦਸਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਬਲਬੀਰ ਸੂੰਹ ਨੂੰ ਭਾਲਕੇ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਮਾਵਾਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਪੜਦੇ ਸਾਂਝੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਪੁੱਤ।ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾਂ ਬਣੀਂ, ਮੈਥੋਂ ਕੁੜੀ ਦਾ ਰੋਣ ਝੱਲਿਆ ਨੀਂ ਗਿਆ..ਡੁੱਬੜੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤੇਰਾ ਨਾਂਅ ਲੈ-ਲੈ ਕੇ ਰੋਈ.. ..’।

ਗੱਲ ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਬੀਤ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਭੋਰਾ-ਭਰ ਵੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ।

ਦੂਰ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗੀਆਂ,ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵੇਰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ।

ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਵੀ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਕਿੰਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮਝਦੀ ਸੀ।ਹੁਣ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਵੀ ਰੋਣਾ ਜਾਣਦੀ ਹੁੰਦੀ ਐ।ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਨੂੰ ਵੀ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਅਰਥ ਪਤਾ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।

ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਕੁੱਝ ਬੋਲੇ,ਬਿਨਾ ਕੁੱਝ ਕਹੇ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਮਾਮੀ ਕੋਲੋਂ ਉੱਠਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ।

ਮਨ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਗੁੱਸਾ ਸੀ,ਇੱਕ ਚਿੜ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਾਪਾ ਜੀ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਸਨ।ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਉਹ ਏਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਏਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।ਉਹ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਾਸਤੇ ਕੁੱਝ ਵੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।. . ਪਰ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਹਾਸਾ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀ।ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਚੀਣਾ-ਚੀਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਬੱਸ ਜੇ ਕੁੱਝ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਅਹੰ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪਾਏ ਸਨ।

ਜੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਸੋਚੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਜਾਣ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਉੱਕਾ ਹੀ ਮਨ ਕਰਨੋਂ ਹਟ ਗਿਆ।ਹਰ ਵੇਲੇ ਹੀ ਇਉਂ ਲਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੁੱਝ ਸੁਲਘਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਇੱਕ ਧੂੰਆਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ।ਇੱਕ ਫਾਸਲਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਬਣ ਵੀ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਧ ਵੀ ਗਿਆ ਸੀ।

ਰਾਵੀ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਗੱਲਾਂ, ਕੁੱਝ ਹਾਸੇ, ਕੁੱਝ ਸ਼ੋਖੀਆਂ, ਕੁੱਝ ਸ਼ਿਕਵੇ ਵੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ ਪਰ ਇਉਂ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਣੀਂ ਉੱਪਰ ਡੀਟੀ ਸੁੱਟਕੇ ਉਸਦਾ ਹਸ਼ਰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਫਤਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬੋਝ ਨੇ ਮੈਥੋਂ ਮੇਰਾ ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਖੋਹ ਲਿਆ ਜੋ ਮੇਰੀ ਪੂੰਜੀ ਸੀ।

ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਗੱਲ ਘਰਦੇ ਤਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਮੇਰਾ ਰੁੱਖ ਵੇਖਕੇ ਉਹ ਹੀ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਏ।ਇਉਂ ਹੀ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਚੁੱਪ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਸੀ।

ਕੁੱਝ ਵਕਤ ਜੋ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੁੰਦਾ,ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਚੁੱਪ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ।

ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਜਿਹਾ ਹਾਰਨ ਵਜਾਉਂਦੀ ਤੇਜ ਸਪੀਡ ਕਾਰ ਐਨ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖਹਿਕੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਇੱਕ ਗੇਟ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ।ਮੈਂ ਝਟਕਿਆ ਜਿਹਾ ਗਿਆ।ਅਤੇ ਆਪਣੇਂ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦਫਤਰ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਕੰਮ ਜਾਣਾ ਸੀ।

ਉਸ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਆਦਮੀ ਸੱਜਰਾ ਸੱਜਰਾ ਲੱਗਿਆ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ।

ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹਲਾ ਹੋਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਗੇਟ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ।ਹੁਣ ਜੇ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਬੱਸ ਉਹੀ, ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਾਕੇ ਇੱਕ ਵਜੇ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਫੜ੍ਹ ਲਵਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਚਲਿਆ ਜਾਵਾਂ।ਨਾਨੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ ਵਾਪਿਸ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਸ਼ਾਮੀ ਹੀ ਵਾਪਿਸ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਉਣ ਦਾ ਝੂਠ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਫੜਿਆ ਜਾਵਾਂਗਾ।ਦੋ-ਚਿੱਤੀ ਜਿਹੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੀ ਮੈਂ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਬੱਸ ਸਟਾਪ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।ਜਿਥੋਂ ਰਾਵੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਬੱਸ ਮਿਲ ਜਾਣੀ ਸੀ।

ਕਾਂਡ - ਦਸ (ਆਖਰੀ)

2009-01-07T20:39:00.000-08:00

ਤੀਮਾਰਪੁਰ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਮੈਂ ਮਕਾਨਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰ ਗਿਣਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਡਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂ।ਮੇਰੀ ਤੋਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਕਾਹਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਮੈਨੂੰ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਰਾਵੀ ਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗਾ।ਬੱਸ ਫਿਰਦਾ-ਫਿਰਦਾ ਏਵੇਂ ਹੀ ਘੁੰਮ-ਘੁਮਾ ਕੇ ਏਥੋਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਾਪਿਸ ਚਲਿਆ ਜਾਵਾਂਗਾ।

ਰਾਵੀ ਦਾ ਮਕਾਨ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ।ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪਰਸ ਕੱਢਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਕੇ ਪਾਇਆ ਪਤਾ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ।ਅਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰਕੇ ਬੈੱਲ ਦਬਾ ਦਿੱਤੀ।

ਬੂਹਾ ਖੁਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਰਾਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ।. . . ਮੇਰੇ ਮੂਹੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ।ਅਹਿੱਲ ਮੈਂ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਵਰਤਮਾਨ ਸੀ।ਰਸਮੀਂ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਧਰ ਗੁਆਚ ਗਏ ਸਨ।

ਰਾਵੀ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਲਗਾਤਾਰ ਟਿਕਟਿਕੀ ਲਾਈ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ।ਇੰਝ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲਿਆਂ ਹੀ ਸੁਆਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

-‘ਆਉ,ਅੰਦਰ ਲੰਘ ਆਉ ਨਾਂ ?’ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਦ ਉਹ ਬੋਲੀ।ਉਹੀ ਸਲੀਕਾ,ਉਹੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ।

-‘ਥੈਂਕ ਯੂ’। ਤੇ ਮੈਂ ਰਾਵੀ ਨਾਲ਼ ਹੋ ਤੁਰਿਆ।

ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਿਹੜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੁਰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮੇਜ਼ ਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰ੍ਹਾਂ ਕੰਧ ਕੋਲ ਡਹੇ ਹੋਏ ਮੰਜੇ ਉੱਪਰ ਕੁੱਝ ਕੱਪੜੇ ਖਿੱਲਰੇ ਪਏ ਸਨ।ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਹਿਆਂ ਲਾਉਂਦੀ ਲਾਉਂਦੀ ਹੀ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਆਈ ਸੀ।ਘਰ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਘਰ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਉੱਪਰ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦਿਆਂ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਮੈਂ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਘਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋਕੇ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਇਸ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।

-‘ਤੁਸੀਂ ਬੈਠੋ ਮੈਂ ਚਾਹ ਬਣਾਕੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਆਂ।’ਕਹਿਕੇ ਉਹ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧੀ।ਮੈਥੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ ਨਾਂਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਪਈ ਕੁਰਸੀ ਉੱਪਰ ਬੈਠ ਗਿਆ।

ਗਰਮ-ਗਰਮ ਚਾਹ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖਕੇ ਰਾਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਈ।ਦੋਹਾਂ ਕੱਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਸੀਬਾਂ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਉੱਠ ਰਹੀ ਸੀ।

ਅਜੇ ਤੀਕਰ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਹੀ ਰਾਜ ਸੀ।

-‘ਅੱਜ ਕਿਵੇਂ ਦਿਲ ਕਰ ਆਇਆ ਆਉਣ ਨੂੰ ?’ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਤੋੜਦੀ ਉਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੋਂ ਬੋਲੀ ਸੀ।

-‘ਮਾਮੀ ਜੀ ਨੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਕੰਮ ਆਇਆ ਸੀ’।ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਇਹੋ ਜੁਆਬ ਬਣਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ।

-‘ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨਈਂ ਮਿਲਣ ਆਏ’।

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮੈਂ ਕੀ ਜੁਆਬ ਦਿੰਦਾ।ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ।ਮੈਂ ਜੋ ਸੱਚ ਬੋਲ ਬੈਠਾ ਸੀ ਉਸੇ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਝੂਠ ਬਣਾਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਸੀ।

-‘ਇੱਕ ਗੱਲ ਦੱਸੋ ਲਾਲੀ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮੈਰਿਜ ਕਿਉਂ ਨਈਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ?’

ਰਾਵੀ ਨੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਅਚਨਚੇਤ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੀ ਕਿਸੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਪਰ ਉੱਤਰ ਆਈ ਸੀ।

ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਲਾ ਕੀ ਜੁਆਬ ਦਿੰਦਾ ਉਸਨੂੰ।

-‘ਅੰਬੋ ਦੀ ਉਮਰ ਕਿੰਨੀ ਹੋਗੀ ਉਸਦਿਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਫਿ਼ਕਰ ਨੀਂ?’

-‘ਰਾਵੀ ਤੇਰਾ ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨੀਂ।’ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਬੋਲਿਆ ਹੋਵੇ।

-‘ਹੈ ਕਿਉਂ ਨੀਂ? ਵਾਸਤਾ ਹੈ।ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੰਮੀਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।ਲਿਖਣਾ ਥੋਨੂੰ ਵੀ ਸੀ ਪਰ ਲਿਖ ਨਈਂ ਸਕੀ ਪਤਾ ਨਈਂ ਕਿਉਂ।’ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ।

ਮੈਂ ਫਿਰ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਰਿਹਾ।

ਉਹ ਵੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਸੀ, ਬੱਸ ਜੇ ਕੁੱਝ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ ਚਾਹ ਦੀਆਂ ਚੁਸਕੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼।

-‘ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਨਸੀਬਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੀ ਇਹੋ ਕੁੱਝ ਸੀ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਤੁਲਿਆ ਹੋਇਐਂ।’ਉਸਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਗੇ ਹੌਕੇ ਵਿੱਚ ‘ਤੂੰ’ ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਅਪਣੱਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

-‘ਨਸੀਬਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਐ ,ਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ’।ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹਦਿਆਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜੁਆਬ ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

-‘ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਲਾ ਕੁੜੀ ਸੀ,ਨਹੀਂ ਕੁੱਝ ਕਰ ਸਕੀ।ਤੂੰ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਕਰ ਈ ਸਕਦਾ ਸੀ।’ਇਸ ਵਾਰ ਤਰਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਿਹਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਲਹਿ ਗਿਆ।

-‘ਨਹੀਂ ਰਾਵੀ,ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਘਰ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਮਸਾਂ ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ।’. . ਇਹ ਕੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਬੋਲਿਆ ਸੀ।. . ਬੇਬਸੀ ਜਾਂ ਨਿਪੁੰਸਕਤਾ?

-‘ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ. . ਵਾਹ! ਉਹ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦੇ ਦਿਨ ਪਤਾ ਲਗਦੈ ਅਤੇ ਕੁੱਛ ਦਾ ਕੁੱਛ ਕਰਕੇ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ।ਲੋਕ ਦਸਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਹਿਲਾਉਂਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਤੂੰ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ।’ਉਸਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਚਿਹਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਰਖ਼ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੇਖਿਆ।ਰਾਵੀ ਏਨੀ ਸਿਆਣੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਐ ਇਹ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੋਚਿਆ।

-‘ਨਹੀਂ ਰਾਵੀ ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਵੀ ਕੀ.. ..ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਜੋ ਸਾਡੇ ਦਰਮਿਆਨ ਫਾਸਲਾ ਬਣਕੇ ਆ ਖੜਿਐ, ਇੱਕ ਦੂਰੀ ਬਣ ਗਈ ਐ,ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਦੇ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਮੇਰੇ ਪੇਰੈਂਟਸ ਨੇ।ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁੱਲ ਜ਼ੀਰੋ ਸਮਝਦਾਂ।’

-‘ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਜ਼ੀਰੋ ਹੋਣਗੇ.. ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲਾਲੀ ਤੂੰ ਮਾਈਨਸ ਜ਼ੀਰੋ ਹੋ ਗਿਐਂ।’ਕਿੱਡਾ ਵੱਡਾ ਸੱਚ ਬੋਲ ਗਈ ਸੀ ਰਾਵੀ.. ..।

ਮੈਂ ਧੌਣ ਉਠਾਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੋਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਥਰੂ ਸਨ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਤੇ ਮਾਯੂਸੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਭਾਰੇ ਅੱਥਰੂ।ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿੰਨੇ ਭਾਰੇ ਅੱਥਰੂ।ਮੇਰੇ ਵੇਖਦਿਆਂ-ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪਾਸੇ ਫੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦੀ ਪੂੰਝਦੀ ਖਾਲੀ ਕੱਪ ਲੈ ਕੇ ਰਸੋਈ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਅਸਲ ਦੋਸ਼ੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਸੀ। ਭੋਰਾ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਨਾਇਕ ਨਾ ਬਣ ਸਕਿਆ।ਰੱਤੀ ਭਰ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ।ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਐਵੇਂ ਹੀ ਉਲਝਾ ਲਿਆ ਸੀ।

ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਜੁਆਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਸੀ –‘ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮੁੰਡੇ ਮਿਲ਼ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਰਾਵੀ ਵਰਗੀ ਚੰਗੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾਜ ਦਹੇਜ ਤੋਂ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਝੱਟ ਮੰਨ ਜਾਣਗੇ।’ਹੁਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਰਾਵੀ ਕੋਲ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹੁੰਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਸੋਚ ਲਿਆ ਹੋਣੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਾਂ।

ਮੈਂ ਜਿਹੜਾ ਰਾਵੀ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮਝਦਾ ਸੀ,ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਿਲੇ ਅੰਦਰ ਘਿਰ ਗਿਆ ਸੀ।ਆਪਣੇਂ ਹੀ ਕਿਲੇ ਦੇ ਬੁਰਜਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਮੈਂ।

ਮੂੰਹ ਧੋਕੇ, ਪੂੰਝਕੇ ਉਹ ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਕੇ ਬੈਠ ਗਈ।ਇਸ ਵੇਰ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਐਨ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਵੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੀ।

-‘ ਰਾਵੀ. . . ਹੁਣ ਕੁੱਝ ਨਈਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?’ ਇਹ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਿ ਗਿਆ ਸੀ? ਕਿਉਂ ਕਹਿ ਗਿਆ ਸੀ? ਮੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕੌਣ ਕਮੀਨਾ ਬੋਲਿਆ ਸੀ ? ਕੀ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਣਾ ਸੀ ? ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਘੂਰਕੇ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।

-‘ਵਕਤ ਵੱਲ ਵੇਖ ਲਾਲੀ।ਨਾਲ਼ੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸੋਚਣਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਮਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਨਾ ਲਿਆਵੀਂ।’

ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹੀ ਬਲ਼ਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵਾਂ।ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁੱਝ ਨੋਚ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।ਚਿੱਟਾ ਦਿਨ ਜਿਵੇਂ ਗਾਹੜੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵੀ ਹੋਰ ਬੈਠਣਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਬੋਝ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ।

-‘ਅੱਛਾ.. ਮੈਂ ਚਲਦਾਂ’ ਮੈਂ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਕੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਪੈਰ ਵਧਾ ਲਏ।

ਰਾਵੀ ਗੇਟ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਈ।

-‘ ਅੱਛਾ,. . . ਜਾਕੇ ਚਿੱਠੀ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਖੀਂ. . .?’ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹਾਂਅ ਜਾਂ ਨਾਂਹ ਪੜ੍ਹੀ ਪਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸ਼ੋਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਘਿਰ ਜਿਹਾ ਗਿਆ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਬਾਦ ਮੇਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਗੇ।

ਮਹਾਂਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਸਵਾਰੀ ਦਾ ਹਾਰਨ ਵੱਜਿਆ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਬੱਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ।ਇਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇਂ ਸਫ਼ਰ ਉੱਪਰ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸੇ ਸਫਰ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਬੱਸ ਹੋਰ। . . . . ਮੈਂ ਕਾਹਲ਼ੀ-ਕਾਹਲ਼ੀ ਭੱਜ ਹੀ ਪਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕੋਈ ਪੰਛੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਿਰਖ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਬਿਰਖ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣੇ ਖ਼ਲਾਅ ਵੱਲ ਉਡਾਣ ਭਰਦਾ ਹੈ।

ਸਮਾਪਤ